Czy Jędrzej Śniadecki odkrył nowy pierwiastek?

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Rok 1807 był bogaty w nie tylko w wydarzenia militarno-polityczne (Bitwa pod Frydlandem, utworzenie Księstwa Warszawskiego), ale także w wydarzenia naukowe. W tym roku Humphry Davy  (1778-1829) po raz pierwszy wyodrębnił (nowy pierwiastek) potas i otrzymał metaliczny sód. Po koniec (29) marca  1807 roku  Heinrich  Olbers  (1758-1840) odkrył nowe ciało niebieskie zaliczane wówczas do planet. Nowa ,,planeta” została nazwana Westa i była czwartą odkrytą planetoidą. Istnieje paralela pomiędzy (nowymi) planetami […]

Prehistoria odkrycia struktury DNA

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Model struktury DNA w postaci podwójnej helisy, zaproponowany w 1953 przez Jamesa Watsona i Francisa Cricka (1916-2004), stanowi ikonę współczesności. Helix Bridge – kładka dla pieszych w Singapurze nad zatoką Marina Bay uznana została w 2010 roku w ramach World Architecture Festival za najlepszą konstrukcję dla transportu. Nawet okna dachowe i schody wykorzystują ten kształt. Jednakże kwas deoksyrybonukleinowy nie doczekał się zainteresowania, nawet ze strony genetyków, aż do 1943 roku, […]

Hybryda sprzed pół wieku!

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Samochody z napędem hybrydowym (spalinowo-elektrycznym), zwane popularnie hybrydami, to  nie jest wynalazek ostatnich lat. Samochody takie były budowane już na początku ubiegłego wieku. Za pierwszy taki samochód ( Lohner-Porsche Mixte Hybrid) uważa się konstrukcję Ferdynanda Porsche (1875-1951) z 1900 roku. Sprzedano 300 takich samochodów. Później takie konstrukcje udoskonalano, ale sukces rynkowy odniosła dopiero Toyota, która w 1997 roku rozpoczęła masową produkcję modelu pod nazwą Prius. Sprzedaż  tego […]

Thomas Edison

Kto wynalazł żarówkę?

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Technologia oświetlenia elektrycznego tak radykalnie zmieniła środowisko naturalne człowieka, że pojawiło się pojęcie zanieczyszczenia światłem. Lampy żarowe okazały się tak ważnym wynalazkiem, że celem wielu prac z historii techniki była próba odpowiedzi na pytanie, kto był wynalazcą żarówki? Kwestia ta dotychczas nie została definitywnie rozstrzygnięta. Najczęściej w tym kontekście pojawiają się postacie Thomasa Edisona (1847-1931)  i Josepha Swana (1828-1914), ale przywoływani  są także tacy wynalazcy […]

Czym jest życie?

Posted 1 CommentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala, książka

Na tak rozbrajająco proste w swym sformułowaniu pytanie miał odpowiedzieć laureat Nagrody Nobla z fizyki (wraz z Paulem Dirakiem) za rok 1933, za “odkrycie nowych, płodnych aspektów teorii atomów i ich zastosowanie”,  Erwin Schrödinger (1887-1961). Czym jest życie? Odpowiedź na to pytanie miała być udzielona w serii trzech wykładów wygłoszonych w Trinity College, w Dublinie. Inaugurujący wykład miał się odbyć w piątek 5 lutego 1943 roku. Dwa następne wykłady miały […]

Czy Wilhelm Röntgen odkrył promieniowanie rentgenowskie?

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Powszechnie zaakceptowana jest teza, że promieniowanie X, później znane w Polsce i Niemczech jako promieniowanie rentgenowskie, odkrył Wilhelm Konrad Röntgen (1845-1923) w 1895 roku. Nazwa ,,promieniowanie X” została zaproponowana przez samego Roentgena, wkrótce po jego słynnych eksperymentach z nowym promieniowaniem przeprowadzonych na przełomie 1895 i 1896 roku.   Na posiedzeniu naukowym z 23 stycznia 1896 roku Towarzystwa Przyrodniczo-Lekarskiego w Würzburgu (Physikalisch-Medizinische Gesellschaff zu Würzburg) pokazane przez Roentgena zdjęcie  ręki wywołał jednak tak wielki entuzjazm, […]

Dyfrakcja na kryształach

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Dzisiaj mija dokładnie 130 lat od urodzin Paula  Petera Ewalda (23 I 1888 – 22 VIII 1985)niemieckiego fizyka, którego wkład w rozwój krystalografii rentgenowskiej trudno przecenić. Ten zapomniany trochę fizyk ma jednak bardzo wysoką pozycję w rankingu cytowań. Zajmuje siódmą pozycję. Pięć pierwszych zajmują laureaci Nagrody Nobla. Na szóstej pozycji jest Marian Smoluchowski.  Warto przypomnieć kontekst odkrycia zjawiska dyfrakcji promieni Röntgena na siatkach krystalicznych, w którym Ewald […]

Pół wieku pulsarów

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Jednym z najważniejszych osiągnięć XX-wiecznej radioastronomii było odkrycie  (przyjmuje się często datę 28 XI 1967 r. –  zatem w dniu dzisiejszym (28 XI 2017 r.)  mija równo pięćdziesiąt lat od tego wydarzenia) tzw. pulsarów. Pomimo tego, że odkrycie pulsarów (gwiazd neutronowych) zostało dobrze udokumentowane przez samych odkrywców, to jednak relacje na temat tego odkrycia zawarte w monografiach z zakresu historii astronomii zawierają liczne uproszczenia, a nawet błędy. Przede wszystkim […]

Nikon w badaniach kosmosu

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Nazwa ,,Nikon” jest dzisiaj synonimem profesjonalnej fotografii, ale warto wiedzieć, że produkowane przez Nikona instrumenty optyczne były (i są aktualnie) wykorzystywane w badaniach kosmosu.  W bieżącym roku obchodzone jest 100-lecia korporacji Nikon. Jej historia sięga bowiem 25 lipca 1917 r. kiedy to w wyniku połączenia  trzech producentów sprzętu optycznego (Tokyo Keiki Seisaku Sho, Fuji Lens Seizo Sho i Iwaki Glass Manufacturing) została utworzona nowa firma pod nazwą: […]

Marian Smoluchowski

Marian Smoluchowski – genialny polski fizyk

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala, konferencja, ludzie nauki

  Przewodniczący Komisji Nauki, Edukacji i Sportu prof. Kazimierz Wiatr oraz Prezes Polskiego Towarzystwa Fizycznego prof. Katarzyna Chałasińska-Macukow mają zaszczyt zaprosić na konferencję w 100. rocznicę śmierci Mariana Smoluchowskiego – genialnego polskiego fizyka 30 czerwca 2017 r., godz. 11.00, Gmach Senatu RP (wejście B II), sala 217, ul. Wiejska 6, Warszawa   Program 11.00 | Otwarcie konferencji Marszałek Senatu RP Stanisław Karczewski Przewodniczący senackiej […]

Okultacja Porrimy i historia jej badań

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Okultacja Porrimy i historia jej badań Porrima to gwiazda podwójna, która nawet współcześnie wydaje się interesująca.  Robert Burnham Jr (1931-1993) w połowie lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku opisał ją ,,jako jasnożółte reflektory samochodu nadjeżdżającego do nas z odległego kosmosu”.   Jako gwiazda podwójna jest dość wyjątkowa, gdyż oba składniki mają prawie równą jasność odpowiednio 3.65 i  3.56 magnitudo. Separacja składników jest zmienna w czasie, gdyż gwiazdy obiegają wspólny […]

Komputery i globalny klimat

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Numeryczne modelowanie globalnego klimatu jest dziś oczywistością, ale pierwsze numeryczne  modele cyrkulacji zachodzących w troposferze (The general circulation of the atmosphere: a numerical experiment,  ,,Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society 82 (1956): 123–154) pojawiły się  dopiero w drugiej połowie ubiegłego wieku i były dziełem meteorologia i oceanografa Normana Phillipsa (ur. 1923). Jego model pozwalał na realistyczne przedstawienie miesięcznych i sezonowych wzorców i był […]

Projekt Diana i echo od asteroidy

Projekt Diana i echo od asteroidy

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

We wrześniu 1945 r., tuż po zakończeniu II wojny światowej, przeprowadzono eksperyment (projekt Diana) mający na celu  uzyskanie echa sygnału radarowego od powierzchni Księżyca. Projekt Diana i echo od asteroidy Była to pierwsza próba ,,dotknięcia” Księżyca przy pomocy fal radiowych. Dlatego też późniejsze amerykańskie programy  mające na celu bezpośredni kontakt człowieka z ciałami niebieskimi nosiły nazwy rzymskich bogów. Największe efekty przyniósł – jak wiemy – […]

Luneta cara i traktat Huygensa

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Już pięć lat po pierwszych obserwacjach księżyców Jowisza  luneta o konstrukcji podobnej do tej, której używał Galileusz  stała się własnością pierwszego cara Rosji z dynastii Romanowów. Luneta cara i traktat Huygensa Z dokumentów historycznych wynika, że w 1614 г., w pięć lat po tym, jak Galileusz zbudował i skierował ku niebu swą lunetę, taką samą lunetę zakupił u moskiewskiego kupca Michała Smywałowa car Michał Romanow. Taką informację podał […]

ASASSN-15lh – gustowna gwiazdka na Święta

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

All-Sky Automated Survey for Supernovae (ASAS-SN) zautomatyzowany system do obserwacji gwiazd supernowych w ubiegłym roku (14 czerwca 2015) odkrył  obiekt, którego przesunięcie ku czerwieni (z = 0.2326) i krzywa blasku pozwalały wnioskować, że mamy do czynienia z zupełnie wyjątkowym zjawiskiem. Absolutna jasność tego obiektu  M została wyliczona na  −23.5 mag. To dwukrotnie więcej niż poprzedni rekordzista (SN 2005ap). Spekulowano, że wybuch supernowej był ,,napędzany” magnetarem wirującym 1000 razy na sekundę! ASASSN-15lh […]

Przeliczanie rozproszone i nowe laboratorium kosmiczne

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Układ podwójny gwiazd neutronowych  PSR J1913+1102 to Przeliczanie rozproszone i nowe laboratorium kosmiczne do testowania ogólnej teorii względności! Odkryty dzięki dzięki projektowi przeliczania rozproszonego Einstein@home – analogicznego do programu SETI@home – polegającego na wykorzystaniu mocy obliczeniowej prywatnych komputerów i smartfonów.  Moc obliczeniowa programu Einstein@home to 1,7 PetaFlop/s – porównywalna z mocą obliczeniową superkomputerów. Poziom istotności statystycznej (sigma) odkrycia wyniósł 8,5. Co zbliża zaufanie do poziomu osiągniętego […]

Kometa C/2016 U1

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

Pracujący w zakresie podczerwieni teleskop kosmiczny  WISE (Wide-field Infrared Survey Explorer) w październiku 2010 roku po wypełnieniu podstawowego celu misji jakim było poszukiwanie brązowych karłów został wykorzystany do  poszukiwania planetoid i komet. W ramach zmodyfikowanego programu badawczego znanego pod akronimem  NEOWISE udało się odkryć  wiele komet  (tylko w ciągu pierwszych czterech miesięcy odkryto dwadzieścia komet).  Pod koniec października tego roku została odkryta kometa C/2016 U1. Warto […]

Wężownik i astrologia

Posted Leave a commentPosted in Cosmotheoros. Blog Zenona Roskala

  Wężownik i astrologia Rewelacje na temat Wężownika jako 13-tego znaku Zodiaku, które pojawiły się w światowych mediach we wrześniu 2016 r. miały swoje liczne precedensy. Podobne newsy obiegły świat pięć lat temu, kiedy Parke Kunkle – wykładowca astronomii z Minneapolis w USA, ten sam człowiek, który stał się źródłem ,,sensacyjnej’’ informacji w tym roku – zwrócił uwagę na fakt powszechnie znany astronomom co najmniej od kilku […]