Making sense of meaning-making. Zaproszenie na XV Zjazd Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego

Są takie spotkania, które nie tylko podsumowują stan dyscypliny, ale ją współtworzą. XV Zjazd Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego, który odbędzie się od 21 do 23 września 2026 roku w Lublinie, gospodarzem czyniąc Instytut Filozofii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, należy właśnie do tej rzadszej kategorii. Tytuł konferencji – Making Sense of Meaning-making – brzmi jak żart językowy, ale kryje w sobie pytanie fundamentalne dla całej kognitywistyki: w jaki sposób umysły, ciała, kultury i maszyny nadają sens temu, co je otacza, i czy to nadawanie sensu w ogóle daje się ująć w jeden spójny model.

Temat, który spina rozproszone wątki dyscypliny

Kognitywistyka od dawna żyje napięciem między podejściami reprezentacjonalistycznymi a enaktywistycznymi, między fenomenologią a obliczeniowym modelowaniem umysłu, między klasyczną psychologią poznawczą a semiotyką kognitywną. Zjazd w Lublinie nie próbuje tego napięcia rozstrzygać na siłę. Przeciwnie – czyni je punktem wyjścia. Program konferencji układa się w kilka wyraźnych nurtów, które będą się przez trzy dni przeplatać: semiotykę i biosemiotykę poznania, fenomenologię doświadczenia i świadomości, filozofię i etykę sztucznej inteligencji, neurokognitywne podstawy komunikacji i więzi społecznej, a także metodologię badań nad rozumowaniem, pamięcią i wyobraźnią. To rzadka okazja, by zobaczyć te perspektywy nie osobno, w izolowanych silosach specjalizacji, lecz w bezpośrednim sąsiedztwie – czasem także w bezpośrednim sporze.

Głosy plenarne: europejska czołówka semiotyki kognitywnej i fenomenologii

Organizatorzy zaprosili do wygłoszenia wykładów plenarnych badaczy, których prace od lat wyznaczają kierunki debaty o naturze znaczenia:

Wykład Kalevi Kulla otworzy konferencję rozważaniami o semiotyce poznania, umieszczając ludzkie nadawanie sensu w szerszym kontekście procesów biologicznych. Marcin Moskalewicz zapyta, czy fenomenologię w ogóle można kwantyfikować – pytanie, które od dekady dzieli badaczy świadomości na zwolenników i sceptyków formalizacji doświadczenia. Marek Pokropski przedstawi fenomenologiczne profile teorii świadomości, Sara Lenninger poprowadzi przez rozwój semiotyczny dzieci, a Jordan Zlatev zamknie cykl wykładem o hierarchii semiotycznej i semiozie zwierzęcej – temacie, który od lat prowokuje spory o granice między komunikacją zwierzęcą a językiem ludzkim.

Trzy dni gęstej pracy intelektualnej

Program sesji równoległych imponuje rozmachem tematycznym. Znajdą się w nim wystąpienia poświęcone modelom świata w dużych modelach językowych i ich porównaniu z reprezentacjami ludzkimi, enaktywistycznym ujęciom zaburzeń psychicznych, neurokognitywnym aspektom synchronizacji rytmicznej w budowaniu więzi społecznych, epistemicznej czujności wobec dezinformacji generowanej przez sztuczną inteligencję, a także zagadnieniom klasycznym – pamięci, wyobraźni, rozumowaniu przestrzennemu, afantazji i hiperfantazji. Osobny wątek stanowią rozważania nad statusem moralnym i przypisywaniem stanów umysłowych, nad percepcyjną luką odpowiedzialności w kontekście AI oraz nad tym, jak kultura kształtuje rozumowanie o modelach cyklicznych. To dowód na to, że kognitywistyka polska nie ogranicza się do importowania pytań z zagranicy – sama je stawia i sama na nie odpowiada.

We wtorek wieczorem zaplanowano wydarzenie towarzyskie w Ogrodzie Botanicznym oraz Walne Zgromadzenie PTK, w środę – spacer po Lublinie z przewodnikiem. Konferencję poprzedzi, w poniedziałek 21 września, Young Researchers Workshop pod przewodnictwem Alexandry Mouratidou – przestrzeń pomyślana specjalnie dla młodych badaczek i badaczy, którzy dopiero wchodzą w środowisko kognitywistyczne i szukają w nim miejsca dla własnych pytań.

Dlaczego warto tam być

Zjazdy Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego mają tę szczególną wartość, że łączą precyzję analityczną z otwartością na spory nierozstrzygnięte. Nikt uczestniczący w tym spotkaniu nie wyjdzie z niego z gotowymi odpowiedziami na pytanie, czym jest nadawanie sensu – ale wielu wyjdzie z lepiej sformułowanymi pytaniami, a to w nauce bywa cenniejsze. Dla badaczy zajmujących się semiotyką, fenomenologią, filozofią umysłu, neuronauką poznawczą czy etyką technologii to spotkanie, którego pominąć się nie powinno.

Termin: 21–23 września 2026

Miejsce: Instytut Filozofii UMCS, Lublin

Strona konferencji: ptk26.umcs.lublin.pl

Program: ptk26.umcs.lublin.pl/index.php/programme-2

Prelegenci plenarni: ptk26.umcs.lublin.pl/index.php/plenary-speakers

Do zobaczenia w Lublinie.