Czym jest filozofia przyrody?

Filozofia przyrody (łac. philosophia naturalis, cosmologia) była pierwszym obszarem rozważań filozoficznych w starożytnej Grecji. Z czasem, tematyka filozoficznoprzyrodnicza stała się tylko jednym, choć bardzo istotnym, z działów filozofii. Filozofia przyrody jest również prekursorką nowożytnej nauki, która się z niej wyodrębniła i uniezależniła.
Początkowo filozofia przyrody zajmowała się wszystkimi zagadnieniami współczesnej nauki, rozpatrywanymi jednak najczęściej metodami filozoficznymi. Filozofia, rozumiana jako umiłowanie mądrości, wiązała się z dążeniem do zrozumienia funkcjonowania wszechświata. Miała ona wtedy jednak charakter spekulatywny i brakowało w niej rozwiniętej metodologii badań i rygoryzmu obserwacji. Stopniowo jednak empiryczne badanie rzeczywistości materialnej wyodrębniało się z głównego nurtu badań filozoficznych. W XVII w. nastąpiło rozdzielenie filozofii i nauki. Jeszcze do XIX wieku wielu naukowców było jednocześnie filozofami.

Współczesna filozofia przyrody

zajmuje się rozważaniami nad rzeczywistością materialną, opierając się o dorobek nauk empirycznych, uwzględniając ich metodologię i historię nauki. Podejmuje również problemy pomijane przez nauki empiryczne lub też zajmuje holistyczne stanowisko wobec człowieka i natury.
Od filozofii przyrody należy też odróżnić filozofię nauki, która za swój przedmiot bierze samą naukę, a nie przyrodę. Filozoficzna refleksja nad nauką obejmuje jej krytykę i analizę jej metod badawczych, a także badanie języka nauki.
Zagadnienia występujące we współczesnej filozofii przyrody:

  • problem elementarnych składników materii;
  • natura czasu;
  • natura przestrzeni;
  • problemy nieskończoności czasu i przestrzeni;
  • problemy prawidłowości zachodzących w przyrodzie, przyczynowości, determinizmu i indeterminizmu;
  • istota życia, jego geneza i ewolucja;
  • problem świadomości;
  • problem matematyczności przyrody;
  • podstawowe założenia filozoficzne nauk empirycznych;
  • filozoficzne interpretacje teorii naukowych.

Książki, czasopisma, artykuły, blogi

Warsztaty, wykłady, seminaria

Ostatnie aktualności

C. S. Lewis. Wyobraźnia, rozum i wiara. Program

Łącząc wyobraźnię literacką, refleksję filozoficzną oraz głębię teologiczną, Clive Staples Lewis wypracował styl myślenia i pisania, który przekracza granice dyscyplin i trafia zarówno do środowiska akademickiego, jak i szerokiego kręgu odbiorców. Konferencja „C. S. Lewis. Wyobraźnia, rozum i wiara” ma na celu prezentację szerokiego pola badań obejmującego zarówno analizę jego dzieł literackich, jak i refleksję filozoficzną oraz teologiczną, a także ich wzajemne powiązania. Szczególnie interesujące wydają się zagadnienia związane z rolą wyobraźni […]

Z Torunia do gwiazd – Mikołaj Kopernik: uczeń – student – geniusz. Debata Kopernikańska

Jak wyglądała droga Mikołaja Kopernika od toruńskiego ucznia do człowieka, który zmienił nasze postrzeganie Wszechświata? Kim byli jego nauczyciele, co dały mu studia i które doświadczenia ukształtowały przyszłego astronoma Podczas debaty „Z Torunia do gwiazd” przyjrzymy się Kopernikowi nie tylko jako genialnemu astronomowi, ale przede wszystkim jako uczniowi, studentowi i młodemu człowiekowi, który krok po kroku zdobywał wiedzę, rozwijał swoje zainteresowania i odkrywał własną […]

Making sense of meaning-making. Zaproszenie na XV Zjazd Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego

Są takie spotkania, które nie tylko podsumowują stan dyscypliny, ale ją współtworzą. XV Zjazd Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego, który odbędzie się od 21 do 23 września 2026 roku w Lublinie, gospodarzem czyniąc Instytut Filozofii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, należy właśnie do tej rzadszej kategorii. Tytuł konferencji – Making Sense of Meaning-making – brzmi jak żart językowy, ale kryje w sobie pytanie fundamentalne dla całej kognitywistyki: […]

Więcej aktualności

Nasza działalność

RedAkcja
Latest posts by RedAkcja (see all)