Czym jest filozofia przyrody?
Filozofia przyrody (łac. philosophia naturalis, cosmologia) była pierwszym obszarem rozważań filozoficznych w starożytnej Grecji. Z czasem, tematyka filozoficznoprzyrodnicza stała się tylko jednym, choć bardzo istotnym, z działów filozofii. Filozofia przyrody jest również prekursorką nowożytnej nauki, która się z niej wyodrębniła i uniezależniła.
Początkowo filozofia przyrody zajmowała się wszystkimi zagadnieniami współczesnej nauki, rozpatrywanymi jednak najczęściej metodami filozoficznymi. Filozofia, rozumiana jako umiłowanie mądrości, wiązała się z dążeniem do zrozumienia funkcjonowania wszechświata. Miała ona wtedy jednak charakter spekulatywny i brakowało w niej rozwiniętej metodologii badań i rygoryzmu obserwacji. Stopniowo jednak empiryczne badanie rzeczywistości materialnej wyodrębniało się z głównego nurtu badań filozoficznych. W XVII w. nastąpiło rozdzielenie filozofii i nauki. Jeszcze do XIX wieku wielu naukowców było jednocześnie filozofami.
Współczesna filozofia przyrody
zajmuje się rozważaniami nad rzeczywistością materialną, opierając się o dorobek nauk empirycznych, uwzględniając ich metodologię i historię nauki. Podejmuje również problemy pomijane przez nauki empiryczne lub też zajmuje holistyczne stanowisko wobec człowieka i natury.
Od filozofii przyrody należy też odróżnić filozofię nauki, która za swój przedmiot bierze samą naukę, a nie przyrodę. Filozoficzna refleksja nad nauką obejmuje jej krytykę i analizę jej metod badawczych, a także badanie języka nauki.
Zagadnienia występujące we współczesnej filozofii przyrody:
- problem elementarnych składników materii;
- natura czasu;
- natura przestrzeni;
- problemy nieskończoności czasu i przestrzeni;
- problemy prawidłowości zachodzących w przyrodzie, przyczynowości, determinizmu i indeterminizmu;
- istota życia, jego geneza i ewolucja;
- problem świadomości;
- problem matematyczności przyrody;
- podstawowe założenia filozoficzne nauk empirycznych;
- filozoficzne interpretacje teorii naukowych.
Książki, czasopisma, artykuły, blogi
Warsztaty, wykłady, seminaria
Ostatnie aktualności
XIX Warsztaty Filozofii Przyrody. Gniezno, 28-31 maja 2026. Zaproszenie. Komunikat #2
Szanowni Państwo,
Sekcja Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych Polskiego Towarzystwa Filozoficznego serdecznie zaprasza na kolejną edycję dorocznych Warsztatów Filozofii Przyrody. Tegoroczne spotkanie odbędzie się w Gnieźnie na koniec maja. Warsztaty to przestrzeń, w której co roku spotykają się przedstawiciele różnych dyscyplin naukowych – od filozofów po przyrodników – a także studenci i doktoranci pragnący poszerzyć swoje horyzonty.
Ważne terminy
# do poniedziałku 27 kwietnia 2026 r. – zgłoszenie uczestnictwa
# do poniedziałku 4 maja 2026 r. – informacja zwrotna od organizatorów na temat akceptacji zgłoszenia
# do poniedziałku 25 maja 2026 r. – dokonanie opłaty za udział w Warsztatach.
Święto rozumu i wiary, czyli 90. urodziny ks. prof. Michała Hellera
Jego życie i twórczość są świadectwem, że odwaga myślenia i pokora wiary mogą iść w parze, prowadząc do jednego celu. Wyższe Seminarium Duchowne w Tarnowie przy współpracy z Wydziałem Teologicznym Sekcja w Tarnowie Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie w swoje patronalne święto ku czci św. Tomasza z Akwinu zorganizowało jubileusz 90. urodzin jednego z najwybitniejszych swoich absolwentów i wykładowców ks. prof. Michała Hellera – uczonego i kapłana, który – […]
PIĘKNO-1 Technologia. Człowiek. Sztuka. Duchowość. Medycyna
Zapraszamy na drugą konferencję z cyklu π pt. „piękno–1”, wydarzenie, które łączy świat nowych technologii z refleksją nad człowiekiem i jego miejscem w świecie. To spotkanie dla osób ciekawych, wrażliwych, poszukujących inspiracji, otwartych na doświadczenia estetyczne i dialog – zarówno z innymi, jak i z samym sobą. W czasach, gdy sztuczna inteligencja coraz częściej tworzy obrazy doskonałe, a technologia przenika każdy wymiar życia, chcemy zapytać: czy człowiek nadal […]