Geneza i zarys filozofii przyrody Feliksa Młynarskiego (1884-1972)

Feliks Młynarski, współcześnie znany szerzej przede wszystkim z faktu kierowania „okupacyjnym” Bankiem Emisyjnym w Polsce i sygnowania swym nazwiskiem będących w obiegu w Generalnym Gubernatorstwie złotówek (zwanych też „młynarkami”), był jednym z najważniejszych uczestników polskiego życia publicznego I połowy XX w., pozostaje też jednym z najmniej znanych. Polityk, konspirator i uczestnik polskiego ruchu niepodległościowego przełomu wieków, urzędnik odbudowującego się państwa, współpracownik Władysława Grabskiego i współautor jego reformy walutowej, wreszcie bankowiec i finansista, wiceprezes Banku Polskiego, członek i przewodniczący Komisji Finansowej Ligi Narodów, prezydent Banku Emisyjnego w Polsce – to tylko najważniejsze z ról, jakie przyszło mu pełnić w życiu publicznym. Ale był także absolwentem i doktorem filozofii…

Zapraszamy na posiedzenie naukowe Wydziału Filozoficznego Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, które odbędzie się 23 czerwca 2021 r. (środa) o godzinie 13.00 na platformie Teams. Na posiedzeniu naukowym prof. dr hab. Zenon Roskal wygłosi referat pt. Geneza i zarys filozofii przyrody Feliksa Młynarskiego (1884-1972).

O mechanizmie rewolucji kwantowej i relatywistycznej w fizyce – Wojciech Sady

Na przełomie XIX i XX w. doszło do dwóch wielkich rewolucji w fizyce: mechanikę klasyczną zastąpiła teoria względności z jednej, a mechanika kwantowa z drugiej strony. Jak to było możliwe, że naukowcy zaczęli myśleć inaczej niż myśleli wcześniej? W obu przypadkach przełom dokonał się wyniku prac trzech pokoleń teoretyków (w przybliżeniu: Maxwell, Lorentz-Larmor-Poincaré, Einstein; Boltzmann-Planck, Einstein-Bohr, Heisenberg-Schrödinger-Dirac). Teoretycy pierwszego pokolenia, z zastanej wiedzy teoretycznej i nowych wyników eksperymentów wyprowadzili wnioski, które określić można mianem „anomalnych” (chodzi o anomalie teoretyczne, a nie doświadczalne). Stało się to poza zasięgiem ich świadomej kontroli; ich dociekaniami kierowały równania, mądrzejsze niejako od swych twórców i użytkowników. W drugim pokoleniu próbowano stosować te anomalne wnioski wraz z zasadami panującego stylu myślenia – ale musiano to robić w sposób eklektyczny, dokonując wyborów, gdyż wszystkich dostępnych na rynku idei twierdzeń stosować się nie udawało. Rewolucja naukowa dokonała się, gdy młodzi fizycy trzeciego pokolenia użyli niegdysiejszych „anomalnych” wniosków jako autonomicznych zasad – a uwzględniając kolejne wyniki eksperymentów zbudowali nowe naukowe programy badawcze.

Dlaczego fizyce brakuje wyobraźni – Sabine Hossenfelder

Fizyka teoretyczna, z jej zakrzywionymi czasoprzestrzeniami, czarnymi dziurami i cząstkami wirtualnymi, sięga do granic ludzkiej wyobraźni. Jednak mimo intensywnych wysiłków badaczy, ostatnie dekady nie przyniosły wyczekiwanego przełomu w objaśnianiu cząstek elementarnych ani w próbach kwantowania grawitacji. Czy dotarliśmy do granic poznania, czy też obecnym fizykom w pewnym sensie… brakuje wyobraźni? O tym, co jest nie tak ze współczesną fizyką opowie gość festiwalu – dr Sabine Hossenfelder.

Alberta Einsteina droga do rzeczywistości - filozoficzna interpretacja symetrii w ogólnej teorii względności - Wojciech Grygiel

Alberta Einsteina droga do rzeczywistości – filozoficzna interpretacja symetrii w ogólnej teorii względności

W proponowanym podejściu ogólna teoria względności przedstawiona jest jako teoria z właściwą sobie symetrią cechowania, jaką są aktywne dyfeomorfizmy działające na rozmaitości różniczkowej jako modelu czasoprzestrzeni w OTW. Potraktowanie OTW jako teorii z symetrią cechowania ma swoje źródła w kluczowym wymogu, jaki Einstein stawiał tej teorii, a mianowicie w ogólnej kowariantności jej naczelnego równania, czyli równania pola grawitacyjnego. Ostatecznie pokazane zostanie, że w świetle współczesnych dyskusji wokół słynnego argumentu dziury Einsteina teorii względności można nadać filozoficzną interpretację etapu na drodze do rzeczywistości, zrealizowanego przy pomocy symetrii.

Zapraszamy na posiedzenie naukowe Wydziału Filozoficznego Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, które odbędzie się 20 maja 2021 r. (czwartek) o godzinie 13.00. Podczas spotkania naukowego ks. dr hab. Wojciech Grygiel, prof. UPJPII wygłosi referat pt. Alberta Einsteina droga do rzeczywistości – filozoficzna interpretacja symetrii w ogólnej teorii względności.

Ptaki w kulturze człowieka – od mitów i sztuki do nauki - Zbigniew Pietrzak

Ptaki w kulturze człowieka – od mitów i sztuki do nauki – Zbigniew Pietrzak

Ptaki urzekały ludzi „od zawsze”. I choć przejawy fascynacji nimi zmieniały się, można bez popadania w przesadę uznać, iż są one nadal nie tylko obiektem adoracji w różnych kulturach, ale także, szczególnie w ostatnich latach, obiektem coraz bardziej konceptualnie wyrafinowanych naukowych badań. W niniejszych rozważaniach Zbigniew Pietrzak przedstawi owe długotrwałe związki między ludźmi a ptakami, związki, które ujawniają się już w archaicznych mitach, w religii, w sztuce, a współcześnie w wielu dyscyplinach naukowych. Oczywiście, należy zaznaczyć, iż nie tylko ptaki poruszają emocje, wyobraźnię i intelekt człowieka – można nawet pokusić się o stwierdzenie, że w wielu religiach, na przykład w chrześcijaństwie, większą symboliczną rolę odgrywają ryby, gady (węże) lub ssaki („baranek”). Jednakże, moim zdaniem, to ptaki pełnią najbardziej uniwersalną funkcję w kulturze człowieka i są obecne praktycznie we wszystkich ideach konstytuujących ludzkie myślenie i działanie.

Aktualność (neo)tomizmu lowańskiego

Aktualność (neo)tomizmu lowańskiego

Dobrym punktem wyjścia do dyskusji na temat kondycji współczesnego (neo)tomizmu lowańskiego jest pytanie postawione na kanwie omawiania wyników badań kondycji współczesnej filozofii tomistycznej. Jacek Wojtysiak w recenzji książki Piotra Duchlińskiego (W stronę aporetycznej filozofii klasycznej. Konfrontacja tomizmu egzystencjalnego z wybranymi koncepcjami filozofii współczesnej) postawił w imieniu autora tej monografii ważne pytanie dotyczące współczesnego tomizmu:
Dlaczego tomizm lowański (tomizm dialogujący z nauką) niemal w Polsce zaniknął, a uczniowie jego przedstawicieli przekształcili się (w większości) w metodologów lub filozoficznych „komentatorów” nauki?