Sięgając po niezbadane. Publikacja wydana z okazji jubileuszu 30-lecia Fundacji na rzecz Nauki Polskiej

„Sięgając po niezbadane” – taki tytuł nosi publikacja wydana z okazji jubileuszu 30-lecia Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Przybliżono w niej najważniejsze osiągnięcia naukowe laureatów grantów FNP.   Fundacja na rzecz Nauki Polskiej w grudniu ub.r. skończyła 30 lat. Od 1991 roku zrealizowała 86 programów, przekazując ok. 12,6 tys. beneficjentów ponad 1,5 mld zł. Z okazji jubileuszu FNP postanowiła przybliżyć dokonania wybranych laureatów. Kluczowym […]

Część i całość. W stronę topoontologii

Przenieśmy się do krainy płaszczaków, czyli krainy stworzonej przez Edwina Abbotta, brytyjskiego pisarza, autora Flatlandii. Wyobraźmy sobie świat złożony z dużej kartki papieru. Jego mieszkańcy, odcinki, trójkąty, kwadraty, pięciokąty i inne figury mogą się swobodnie poruszać po tej kartce, ale nie mogą wyjść ani pod nią, ani ponad nią. Jak płaszczaki widzą siebie nawzajem? Okrągła moneta na kartce widziana z góry […]

Era komputeryzacji

Twierdzi się, że ludzkość żyje obecnie w fazie antropocenu, globalizacji, w erze zagłady klimatycznej, epoce post-humanum lub w erze komputeryzacji. Cztery pierwsze z dominujących pięciu diagnoz świata są pesymistyczne: uznają teraźniejszość za okres tragiczny – inicjujący zmierzch cywilizacji lub nawet zagładę ludzkości spowodowaną narastaniem źle wytyczonych roszczeń, żądz i interesów oraz zwykłej głupoty części ludzi, w tym suwerenów. Mówi się, […]

Klimatyczne ABC. Interdyscyplinarne podstawy współczesnej wiedzy o zmianie klimatu

Zmiana klimatu jest bez wątpienia jednym z poważniejszych, jeśli nie najpoważniejszym, wyzwaniem cywilizacyjnym, z jakim ludzkość mierzy się na początku XXI wieku (IPCC, 2018). Jeśli chcemy, aby nasza diagnoza problemu była prawidłowa, a zaproponowane rozwiązania skuteczne, musimy bazować na wiedzy naukowej. W debacie publicznej, w tym w mediach, a także w rozmowach prywatnych, możemy spotkać się z wieloma nieprawdziwymi informacjami na temat zmiany klimatu, […]

Studia Philosophica Wratislaviensia Tom 16 Nr 3 i 4 (2021)

Ukazały się wersje cyfrowe numerów 3 i 4 2021 “Studia Philosophica Wratislaviensia”. W numerze 3. Czytelnicy znajdą sympozjum wokół książki Wojciecha Sadego pt. “Struktura rewolucji relatywistycznej i kwantowej w fizyce”. Studia Philosophica Wratislaviensia Tom 16 Nr 3 (2021) Cały numer / Full issue  Mateusz Kotowski, Krzysztof Szlachcic | Wprowadzenie | Strony 7 | DOI: https://doi.org/10.19195/1895-8001.16.3.1 | Zobacz abstrakt Pobierz artykuł PDF  […]

Zmiana klimatu – skutki dla polskiego społeczeństwa i gospodarki

Zmiany klimatyczne są jednym z najpoważniejszych czynników środowiskowych. Wpływają one bezpośrednio i pośrednio na funkcjonowanie eko-systemów oraz na możliwości prowadzenia różnego rodzaju działalności gospodarczej. Siła oddziaływania zmian klimatu na człowieka jest bardzo duża. Koncentracja gazów cieplarnianych w atmosferze rośnie, a skutki tego procesu są już dostrzegalne gołym okiem. Niestety zmiany te, w przeważającej mierze, mają niekorzystny charakter. Jednocześnie zauważa się dużą […]

Narratio prima. Relacja pierwsza z ksiąg O obrotach Mikołaja Kopernika

Pierwsze pełne tłumaczenie na język polski książki Jerzego Joachima Retyka Narratio prima (Relacja pierwsza z ksiąg O obrotach Mikołaja Kopernika) – pierwszego drukowanego wykładu astronomii heliocentrycznej, napisanego latem 1539 na zamku w Lubawie, u boku Mikołaja Kopernika, a wydanego w 1540 roku w Gdańsku. Retyk przeszedł do historii nauki światowej jako jedyny uczeń Kopernika i człowiek, który w decydujący sposób przyczynił się do ukazania światu wydania […]

Roczniki Filozoficzne 69 (4) 2021. Zapraszamy do lektury!

  Roczniki Filozoficzne 69 nr 4 (2021)   Artykuły O determinizmie, przyczynowości i wolnej woli: wkład fizyki | Grzegorz Karwasz | 5-24 | pdf (English) Tragedia i sceptycyzm | Robert Piłat, Martyna Filcek | 25-42 | pdf Krzywda i przebaczenie w Doktorze Żywago Borysa Pasternaka | Anna Głąb | 43-62 | pdf (English) Jaka konwergencja? Jaka korespondencja? Peirce’owska koncepcja prawdy | Dominik Jarczewski | […]

Zwodniczy ogród błędów. Piśmiennictwo alchemiczne do końca XVIII wieku – Rafał T. Prinke. OPEN ACCES

[1]   Rafał T. Prinke – Zwodniczy ogród błędów. Piśmiennictwo alchemiczne do końca XVIII wieku „Zwodniczy ogród błędów” jest pierwszą w polskiej literaturze naukowej systematyczną i krytyczną prezentacją całości piśmiennictwa alchemicznego (wraz z towarzyszącą mu ikonografią) oraz aktualnego stanu badań nad tą specyficzną grupą źródeł. W swym zasadniczym założeniu praca stanowi wprowadzenie do źródłoznawstwa alchemii, poświęcając wiele miejsca kwestiom datacji, […]

Zagadnienia Filozoficzne w Nauce Nr 70 (2021)

Ukazał się nowy numer Zagadnień Filozoficznych w Nauce 70 (2021). Zapraszamy do lektury. Pełny numer PDF (English) Artykuły The role of biosemiosis and semiotic scaffolding in the processes of developing intelligent behaviour   |   Anna Sarosiek   |   9-44   |   PDF (English) Information and brain   |   Radosław Kycia   |   45-72   |   PDF (English) Galileo’s paradox and […]

Arystoteles na nowo odczytany. Ryszarda Kilvingtona Kwestie o ruchu. OPEN ACCES

Prezentowana książka jest efektem wieloletnich badań dotyczących wyjątkowego okresu w historii nauki średniowiecznej, mianowicie początków fizyki matematycznej. Składaj się na nią dwie części: monografia, w której autorka odpowiada na pytanie, czy czternastowieczna fizyka matematyczna,  inspirowana nominalistyczną. filozofią Wilhelma Ockhama, doprowadziła do zerwania z jakościową fizyką Arystotelesa już w wieku czternastym, oraz tłumaczenie Kwestii o ruchu Ryszarda Kilvingtona – jednego z twórców szkoły Oksfordzkich Kalkulatorów. W swoich kwestiach Kilvington podejmuje analizę zagadnienia zmian, rozumianych, zgodnie z definicją. Arystotelesa, jako ruch przestrzenny, zmiany jakościowe oraz ilościowe w ujęciu nominalistycznym, czyniąc matematykę właściwym językiem opisu przyrody. Jakiego rodzaju są te „obliczenia” i jakie dzięki nim osiągamy rezultaty, Czytelnik dowie się z lektury obydwu części tej książki.

Czytamy klasyków. Nauka i hipoteza – Henri Poincaré (1908)

  Henri Poincaré  (1854-1912) Nauka i hipoteza Horwitz, Maksymilian Henryk (1877-1937) Tł.; Silberstein, Ludwik (1872-1948) Red. Warszawa: Jakób Mortkowicz ; Lwów: H. Altenberg, 1908 (Kraków: Druk. Narodowa) data powstania dokumentu: 1908 miejsce wydania: Warszawa : Lwów opis fizyczny: 198 s.   Kliknij, aby przeczytać w wolnym dostępie   Podobne wpisy: Arystoteles na nowo odczytany. […]

Rozum i wola. Kazimierz Twardowski i jego wpływ na kształt kultury polskiej XX wieku. OPEN ACCES

Jacek Jadacki (red.) Uniwersytet Warszawski  https://orcid.org/0000-0003-1749-402X DOI: https://doi.org/10.52097/acapress.9788395354977   Książka drukowana Co-publisher’s ISBN-13 (24) 978-83-953549-7-7 Data publikacji wersji drukowanej (19) 2021-07-15 Szczegóły dotyczące dostępnego formatu publikacji: Ebook [PDF] Ebook [PDF] Co-publisher’s ISBN-13 (24) 978-83-953549-9-1 Data publikacji (01) 2021-10-01 Streszczenie Ogromny wpływ Kazimierza Twardowskiego na kształt kultury polskiej XX wieku nie ulega dziś wątpliwości. […]

Dwie Anny i filozofia. Rozmowy z Prof. Anną Latawiec i Prof. Anną Lemańską oraz wybór tekstów

Jestem filozofem przyrody, ponieważ usiłując poznawać środowisko przyrodnicze, rozpoczynam od wiedzy przyrodniczej i następnie staram się docierać do istoty struktur organizmów żywych, do istoty ich funkcjonowania. Do swoich badań wykorzystuję oczywiście metody filozoficzne, ale niezbędne jest przy tym uwzględnienie naukowo-przyrodniczego obrazu świata. (…) Jako filozofa przyrody interesuje mnie zwłaszcza tajemnica życia, a zatem filozofia przyrody ożywionej. Informacji […]

Studia Philosophiae Christianae poświęcone ks. Grzegorzowi Bugajakowi

Studia Philosophiae Christianae UKSW 56(2020)4 Dziękujemy za to, że byłeś z nami (Pożegnanie śp. ks. dr. hab. Grzegorza Bugajaka)[1] Z niedowierzaniem i w zdumieniu wobec niepojętego dla nas, nagłego i niespodziewanego kresu ludzkiego życia, żegnamy dziś księdza Grzegorza Bugajaka, profesora Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, naszego kolegę i przyjaciela. Dwadzieścia pięć lat jego pracy na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej UKSW pozostawiło wyraźny, wymierny i znaczący ślad […]

Studia Philosophiae Christianae 57 Nr 1 (2021)

Studia Philosophiae Christianae Tom 57 Nr 1 (2021) ISSN: 0585-5470 / e-ISSN: 2720-0531 SPIS TREŚCI   Artykuły Adam Grzegorzyca, Koncepcja ludzkiej duszy i problem animacji w systemie filozoficznym Eriugeny Karolina Rozmarynowska, The Language of Christian Ethics. A Definition of Ethical Notions as Illustrated by the Concept of Tadeusz Ślipko Marek Łagosz, Argument „ze skończoności” jako wariant kosmologicznego […]

Roberta Boyle’a teoria nauk empirycznych

Przedstawiając dorobek Boyle’a — zarówno przyrodniczy, jak i filozoficzny — należy wskazać na szerszy kontekst: historyczny, społeczny i polityczny, ale przede wszystkim metodologiczny oraz epistemologiczny. Aby uchwycić i zrozumieć fenomen przemian zachodzących w siedemnastowiecznej wiedzy empirycznej oraz rolę Boyle’a w tym procesie, należy przyjrzeć się jego praktyce badawczej, teoretycznym, metodologicznym postulatom oraz mechanizmom ich wdrażania. Pozwoli to zilustrować genezę i proces kształtowania się nowożytnych nauk empirycznych oraz ukazać oryginalność dorobku Boyle’a.

Tomasz z Akwinu. Komentarz do De Hebdomadibus Boecjusza

„Dlaczego św. Tomasz z Akwinu komentował «De Trinitate» i «De hebdomadibus» Boecjusza?”. To postawione przez ks. prof. Mariana Kurdziałka pytanie, w artykule noszącym identyczny tytuł, nie straciło na aktualności, ze względu na stały brak wystarczających przesłanek do udzielenia pełnej i wyczerpującej odpowiedzi. Stawiając tę kwestię badacz ten, nie traktował jej jako pytania retorycznego i oczywiście sformułował próbę odpowiedzi. Traktaty te dla Tomasza miały stanowić doskonałą okazję do ukazania znaczenia […]

Interpretacje rozwoju biologii ewolucyjnej na przełomie XIX i XX wieku – Michał Jakub Wagner

Tematem książki jest szczególny okres w historii rozwoju biologii ewolucyjnej, z przełomu XIX i XX wieku, który w literaturze przedmiotu określany jest „zaćmieniem darwinizmu”. „Zaćmienie” to, w opinii badaczy, miało objawiać się nagłym spadkiem zainteresowania teorią ewolucji autorstwa Karola Darwina na rzecz innych, nie-darwinowskich koncepcji ewolucyjnych, takich jak: neolamarkizm, ortogeneza, saltacjonizm i mutacjonizm. Interpretacje rozwoju biologii ewolucyjnej na przełomie […]

Fenomen Szkoły Lwowsko-Warszawskiej (EPUB OPEN ACCESS)

Słownik języka polskiego PWN odnotowuje m.in. trzy znaczenia słowa „fenomen”: (1) rzadkie, niezwykłe zjawisko; (2) osoba wyjątkowa, niezwykle uzdolniona; (3) fakt empiryczny będący punktem wyjścia badań naukowych. W tytule nie chodzi o „fenomen” w sensie drugim, chociaż do Szkoły Lwowsko-Warszawskiej należało wiele osób wyjątkowych i niezwykle uzdolnionych, do których z powodzeniem można odnosić słowo „fenomen” w tym sensie. Tytułowy zwrot „Fenomen Szkoły […]