Autor: Andrzej Zykubek

Andrzej Zykubek, biolog i filozof, nauczyciel i miłośnik filozofii przyrody, dyskutujący ewolucjonista, zainteresowany genezą życia i umysłu poszukiwacz zatrudniony w Katedrze Kognitywistyki UMK i od wielu lat związany z Wydziałem Filozofii KUL. Sympatyk torfowisk, rowerów i górskich wędrówek, wypraw kajakowych i bardzo dobrej muzyki. Wieloletni Członek Komitetu Organizacyjnego i Organizator Lubelskiego Festiwalu Nauki, Członek Komitetu Organizacyjnego Ogólnopolskiego Konkursu Logicznego i współorganizator Letniej Szkoły Kognitywistyki. Wbrew pseudonimowi nadanemu mu przez studentów lubi innych przedstawicieli gatunku Homo sapiens sapiens.

32872 dni z Michałem Hellerem

W auli Uniwersytetu Jagiellońskiego 12 marca 2026 odbyła się uroczystość z okazji 90. urodzin ks. prof. Michała Hellera, połączona z promocją książki „Siedem ważnych słów. Michał Heller w rozmowie z Wojciechem Bonowiczem”. Wzięli w niej udział m.in. przedstawiciele władz UJ z rektorem prof. Piotrem Jedynakiem, rektorzy poprzednich kadencji prof. Wojciech Nowak i prof. Jacek Popiel, prezydent Krakowa Aleksander Miszalski, współpracownicy, przyjaciele i bliscy jubilata. Ksiądz prof. Michał […]

Investigations in the Theory of Knowledge at the Maria Curie-Skłodowska University

W Wydawnictwie Brill ukazała się monografia wydana pod red. Marka Hetmańskiego i Jana Pomorskiego pt. Investigations in Theory of Knowledge at the Maria Curie-Sklodowska University. Praca prezentuje wieloletni dorobek czterech filozofów – Narcyza Łubnickiego, Ludwika Flecka, Leona Koja i Zdzisława Cackowskiego – którzy stanowili dwa pierwsze pokolenia filozofów w UMCS. To antenaci Instytutu Filozofii UMCS, którzy zostali w ten sposób uczczeni na 80-lecie […]

XIX Warsztaty Filozofii Przyrody. Gniezno, 28-31 maja 2026. Zaproszenie. Komunikat #2

Szanowni Państwo,

Sekcja Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych Polskiego Towarzystwa Filozoficznego serdecznie zaprasza na kolejną edycję dorocznych Warsztatów Filozofii Przyrody. Tegoroczne spotkanie odbędzie się w Gnieźnie na koniec maja. Warsztaty to przestrzeń, w której co roku spotykają się przedstawiciele różnych dyscyplin naukowych – od filozofów po przyrodników – a także studenci i doktoranci pragnący poszerzyć swoje horyzonty.

Ważne terminy
# do poniedziałku 27 kwietnia 2026 r. – zgłoszenie uczestnictwa
# do poniedziałku 4 maja 2026 r. – informacja zwrotna od organizatorów na temat akceptacji zgłoszenia
# do poniedziałku 25 maja 2026 r. – dokonanie opłaty za udział w Warsztatach.

Święto rozumu i wiary, czyli 90. urodziny ks. prof. Michała Hellera

Jego życie i twórczość są świadectwem, że odwaga myślenia i pokora wiary mogą iść w parze, prowadząc do jednego celu. Wyższe Seminarium Duchowne w Tarnowie przy współpracy z Wydziałem Teologicznym Sekcja w Tarnowie Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie w swoje patronalne święto ku czci św. Tomasza z Akwinu zorganizowało jubileusz 90. urodzin jednego z najwybitniejszych swoich absolwentów i wykładowców ks. prof. Michała Hellera – uczonego i kapłana, który – […]

PIĘKNO-1 Technologia. Człowiek. Sztuka. Duchowość. Medycyna

Zapraszamy na drugą konferencję z cyklu π pt. „piękno–1”, wydarzenie, które łączy świat nowych technologii z refleksją nad człowiekiem i jego miejscem w świecie. To spotkanie dla osób ciekawych, wrażliwych, poszukujących inspiracji, otwartych na doświadczenia estetyczne i dialog – zarówno z innymi, jak i z samym sobą. W czasach, gdy sztuczna inteligencja coraz częściej tworzy obrazy doskonałe, a technologia przenika każdy wymiar życia, chcemy zapytać: czy człowiek nadal […]

Różnice między kobietami i mężczyznami są głęboko zakorzenione w ewolucji

Różnice między kobietami i mężczyznami mają głębokie korzenie biologiczne i ewolucyjne – podkreślił w rozmowie z PAP prof. Bogusław Pawłowski, antropolog i biolog ewolucyjny. Jak wyjaśnił, wynikają one głównie z różnych ról i biologicznych kosztów związanych z reprodukcją. PAP: Chciałabym porozmawiać o różnicach między kobietami a mężczyznami, które z punktu widzenia ewolucji pomagały naszym przodkom przetrwać. Zacznijmy od wzroku. Kobiety naprawdę widzą lepiej? Prof. Bogusław […]

Eksperymenty myślowe. Jak testujemy rzeczywistość?

Czy możemy odkrywać nowe prawdy o świecie, nie wychodząc poza własny umysł? Czy myślenie rozpoczynające się od „Jeśli” lub „Co by było, gdyby” może dostarczać nam wiedzy równie wiarygodnej jak empiryczne badania? Eksperymenty myślowe od wieków pomagają filozofom i naukow­com w ich pracy badawczej – od Platona i Galileusza po współcze­sną fizykę i naukę o świadomości. Niektóre z nich zmieniły oblicze nauki, inne zaś obnażyły […]

Racjonalność i tajemnica. W 90-tą rocznicę urodzin Michała Hellera

Konferencja pt. Racjonalność i tajemnica. W 90-tą rocznicę urodzin Michała Hellera 7-8 maja 2026 Polska Akademia Umiejętności, Kraków, ul. Sławkowska 17 Współorganizatorzy Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie Tematyka konferencji Konferencja „Racjonalność i tajemnica” ma w zamyśle uczcić 90. rocznicę urodzin Michała Hellera, którego myśl od dekad kształtuje polską i światową refleksję nad relacją między nauką a filozofią. […]

Zmarł prof. dr hab. Włodzimierz Bernard Tyburski

16 lutego 2026 r. zmarł prof. dr hab. Włodzimierz Bernard Tyburski, filozof i etyk, emerytowany pracownik Instytutu Filozofii UMK. Miał 82 lata. Prof. dr hab. Włodzimierz Tyburski urodził się 20 sierpnia 1943 roku w Sierpcu. Tytuł magistra historii uzyskał na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu w 1967 roku na podstawie pracy „Młodzież Prus Królewskich na uniwersytetach obcych do poł. XV w.”, którą napisał […]

Everything Evolves: From Cells to Cell Phones

Zapraszamy na Otwarte Seminarium Instytutu Biologii i Ewolucji Człowieka (online) z udziałem Prof. Marka Vellenda. Mark Vellend jest profesorem biologii na Université de Sherbrooke oraz członkiem Royal Society of Canada. Jest autorem książek The Theory of Ecological Communities oraz Everything Evolves: Why Evolution Explains More than We Think, from Proteins to Politics. Seminarium skupi się wokół jego ostatniej książki. I tym […]

Teologia i Wszechświat – Michał Heller

Czy wiara ma coś wspólnego z naukami przyrodniczymi? Ks. Michał Heller pokazuje, że tak. Łączy je idea racjonalności, która jest kluczem do zrozumienia Wszechświata, przenikniętego stwórczą obecnością Boga i zarazem poddającego się badaniu przez nauki empiryczne. Wydanie to stanowi zbiór trzech książek autora o racjonalności: Nowa fizyka i nowa teologia; Moralność myślenia oraz Czy fizyka jest nauką humanistyczną?. To obowiązkowa lektura dla wszystkich, którzy chcą się dowiedzieć, dlaczego nauka i wiara […]

Aksjologia nauki: między poznaniem a odpowiedzialnością. Zapis video

Zapraszamy Państwa do wysłuchania wykładów wygłoszonych podczas konferencji „Aksjologia nauki: między poznaniem a odpowiedzialnością”, która odbyła się 15 stycznia 2026 roku w pierwszą rocznicę śmierci śp. ks. prof. Zygmunta Hajduka. Tytuł konferencji – „między poznaniem a odpowiedzialnością” – oddaje centralne napięcie obecne zarówno w filozofii nauki, jak i w dorobku ks. prof. Hajduka. W dobie dynamicznego rozwoju nauk szczegółowych, technologii i zastosowań wiedzy pytania o aksjologiczne podstawy badań naukowych, o granice […]

Zmarł Profesor Antoni B. Stępień

28 I 2026 r., w dzień liturgicznego wspomnienia św. Tomasza z Akwinu, zmarł Profesor Antoni Bazyli Stępień. Przeżył niespełna 95 lat. Od początków swych studiów, które rozpoczął w 1950 r., związał się z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim. Należał do pierwszego pokolenia uczniów Lubelskiej Szkoły Filozoficznej, a potem stał się jednym z jej filarów. W swej filozofii łączył tomizm egzystencjalny Szkoły z fenomenologią Romana Ingardena oraz z tradycją […]

Nowe perspektywy w filozofii genezy i ewolucji życia. Filozoficzne i naukowo-przyrodnicze elementy obrazu świata (ed. XV). Zaproszenie

W obliczu dynamicznego rozwoju protobiologii, biologii ewolucyjnej i astrobiologii tradycyjne odpowiedzi na pytania o pochodzenie, ewolucję i istotę życia wymagają stałego pogłębiania i aktualizowania. Pytanie o naturę, genezę oraz dynamikę rozwoju życia stanowi jeden z najbardziej fascynujących, a zarazem najtrudniejszych problemów, przed którymi staje ludzki intelekt. Choć nauki przyrodnicze dostarczają coraz bardziej precyzyjnych danych na temat mechanizmów procesów prebiotycznych i bioewolucyjnych, filozofia pozostaje nieodzownym narzędziem, […]

Zmarł Profesor Michał Tempczyk

Z żalem zawiadamiamy, że w dniu 2 stycznia 2026 r. zmarł przeżywszy 83 lata Śp. Prof. dr hab. Michał Tempczyk,  fizyk i filozof nauki, wieloletni pracownik Instytutu Filozofii i Socjologii PAN w Warszawie,
Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Msza św. pogrzebowa odbędzie się w dniu 6 lutego 2026 r. o godz. 14.00 w drewnianym kościele na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.

Aksjologia nauki: między poznaniem a odpowiedzialnością. TRANSMISJA ONLINE

Zapraszamy Państwa do udziału online w konferencji naukowej „Aksjologia nauki: między poznaniem a odpowiedzialnością”, która odbędzie się 15 stycznia 2026 roku. Konferencja odbywa się w pierwszą rocznicę śmierci śp. ks. prof. Zygmunta Hajduka.

Tytuł konferencji – „między poznaniem a odpowiedzialnością” – oddaje centralne napięcie obecne zarówno w filozofii nauki, jak i w dorobku ks. prof. Hajduka. W dobie dynamicznego rozwoju nauk szczegółowych, technologii i zastosowań wiedzy pytania o aksjologiczne podstawy badań naukowych, o granice poznania oraz o odpowiedzialność uczonych nabierają szczególnej aktualności. Konferencja ma być przestrzenią interdyscyplinarnej refleksji nad tymi zagadnieniami, prowadzonej w duchu rzetelności metodologicznej i wrażliwości filozoficznej.

Ks. Prof. Zygmunt Hajduk należał do grona myślicieli, którzy konsekwentnie ukazywali naukę jako działalność osadzoną w porządku wartości – zarówno epistemicznych, jak i etycznych. W swoich pracach podejmował zagadnienia metodologii nauk, racjonalności poznania oraz odpowiedzialności uczonego za skutki poznania naukowego. Szczególne miejsce w jego późnych badaniach zajmowała aksjologia epistemiczna – refleksja nad wartościami konstytuującymi praktykę naukową i wyznaczającymi jej sens w kulturze współczesnej.

Aksjologia nauki: między poznaniem a odpowiedzialnością. W pierwszą rocznicę śmierci śp. ks. prof. Zygmunta Hajduka

Szanowni Państwo, w imieniu organizatorów mamy zaszczyt zaprosić Państwa do udziału w konferencji naukowej „Aksjologia nauki: między poznaniem a odpowiedzialnością”, która odbędzie się 15 stycznia 2026 roku na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. Konferencja została zaplanowana jako wydarzenie o szczególnym charakterze – odbywa się w pierwszą rocznicę śmierci śp. ks. prof. Zygmunta Hajduka, wybitnego filozofa nauki, kapłana i nauczyciela akademickiego, wieloletniego […]

Ukazał się XIX tom w serii „Słowniki Społeczne” pod tytułem: „Naukoznawstwo” (i angielska wersja: „Science of science”) redagowany przez prof. dr hab. Pawła Kawalca (Katolicki Uniwersytet Lubelski) i dr Jacka Poznańskiego SJ.

Naukoznawstwo. XIX tom w serii Słowniki Społeczne

Ukazał się XIX tom w serii „Słowniki Społeczne” pod tytułem: „Naukoznawstwo” (i angielska wersja: „Science of science”) redagowany przez prof. dr hab. Pawła Kawalca (Katolicki Uniwersytet Lubelski) i dr Jacka Poznańskiego SJ. Opracowanie powstało przede wszystkim dzięki współpracy Redaktorów z Komitetem Naukoznawstwa Polskiej Akademii Nauk. W tomie zebrano prace uczonych reprezentujących środowiska naukoznawcze, mające wieloletnią tradycję współpracy z Komitetem Naukoznawstwa PAN, […]

Zawód jak każdy inny?

Ideały i wartości ludzi nauki to podstawa nie tylko ich pracy zawodowej, lecz także odpowiedzialności wobec społeczeństwa. To właśnie wierność etosowi zawodu buduje zaufanie do instytucji naukowych – a bez tego zaufania sama nauka nie ma racji bytu. Nauka to nie tylko badania i ich wyniki. Jest ona również przedsięwzięciem społecznym – zwłaszcza współcześnie ze względu m.in. na wielość aktywności badawczych i wpływ osiągnięć nauki oraz technologii na codzienne życie milionów […]

Od Arystotelesa do Darwina i z powrotem. Szkic o pewnych stałych biofilozofii

Książka dotyczy problemu zmienności przyrody i ewolucji gatunków bytów ożywionych. Jednak w tytule nie ma słowa „ewolucja”, a podtytuł dotyczy „stałych w biofilozofii”. Autor używa terminu „ewolucja” dopiero w rozdziale trzecim, omawiając stan nauki przed Darwinem. Książka dotyczy zatem kwestii bardziej centralnej niż ewolucja. Étienne Gilson Od Arystotelesa do Darwina i z powrotem. Szkic o pewnych stałych biofilozofii Gilson proponuje powrót do Arystotelesa – […]