Sekcja Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych Polskiego Towarzystwa Filozoficznego
Sekcja Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych Polskiego Towarzystwa Filozoficznego
16 lutego 2026 r. zmarł prof. dr hab. Włodzimierz Bernard Tyburski, filozof i etyk, emerytowany pracownik Instytutu Filozofii UMK. Miał 82 lata. Prof. dr hab. Włodzimierz Tyburski urodził się 20 sierpnia 1943 roku w Sierpcu. Tytuł magistra historii uzyskał na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu w 1967 roku na podstawie pracy „Młodzież Prus Królewskich na uniwersytetach obcych do poł. XV w.”, którą napisał […]
Zapraszamy na Otwarte Seminarium Instytutu Biologii i Ewolucji Człowieka (online) z udziałem Prof. Marka Vellenda. Mark Vellend jest profesorem biologii na Université de Sherbrooke oraz członkiem Royal Society of Canada. Jest autorem książek The Theory of Ecological Communities oraz Everything Evolves: Why Evolution Explains More than We Think, from Proteins to Politics. Seminarium skupi się wokół jego ostatniej książki. I tym […]
Czy wiara ma coś wspólnego z naukami przyrodniczymi? Ks. Michał Heller pokazuje, że tak. Łączy je idea racjonalności, która jest kluczem do zrozumienia Wszechświata, przenikniętego stwórczą obecnością Boga i zarazem poddającego się badaniu przez nauki empiryczne. Wydanie to stanowi zbiór trzech książek autora o racjonalności: Nowa fizyka i nowa teologia; Moralność myślenia oraz Czy fizyka jest nauką humanistyczną?. To obowiązkowa lektura dla wszystkich, którzy chcą się dowiedzieć, dlaczego nauka i wiara […]
Zapraszamy Państwa do wysłuchania wykładów wygłoszonych podczas konferencji „Aksjologia nauki: między poznaniem a odpowiedzialnością”, która odbyła się 15 stycznia 2026 roku w pierwszą rocznicę śmierci śp. ks. prof. Zygmunta Hajduka. Tytuł konferencji – „między poznaniem a odpowiedzialnością” – oddaje centralne napięcie obecne zarówno w filozofii nauki, jak i w dorobku ks. prof. Hajduka. W dobie dynamicznego rozwoju nauk szczegółowych, technologii i zastosowań wiedzy pytania o aksjologiczne podstawy badań naukowych, o granice […]
28 I 2026 r., w dzień liturgicznego wspomnienia św. Tomasza z Akwinu, zmarł Profesor Antoni Bazyli Stępień. Przeżył niespełna 95 lat. Od początków swych studiów, które rozpoczął w 1950 r., związał się z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim. Należał do pierwszego pokolenia uczniów Lubelskiej Szkoły Filozoficznej, a potem stał się jednym z jej filarów. W swej filozofii łączył tomizm egzystencjalny Szkoły z fenomenologią Romana Ingardena oraz z tradycją […]
W obliczu dynamicznego rozwoju protobiologii, biologii ewolucyjnej i astrobiologii tradycyjne odpowiedzi na pytania o pochodzenie, ewolucję i istotę życia wymagają stałego pogłębiania i aktualizowania. Pytanie o naturę, genezę oraz dynamikę rozwoju życia stanowi jeden z najbardziej fascynujących, a zarazem najtrudniejszych problemów, przed którymi staje ludzki intelekt. Choć nauki przyrodnicze dostarczają coraz bardziej precyzyjnych danych na temat mechanizmów procesów prebiotycznych i bioewolucyjnych, filozofia pozostaje nieodzownym narzędziem, […]
W chwili odkrycia Plutona, którą konwencjonalne wyznacza się na 18 lutego 1930 r. ta (karłowata) planeta była w ruchu wstecznym i znajdowała się 170 47′ Raka. Obecnie (21 stycznia 2026 r.) znajduje się w zodiakalnym znaku Wodnika (30 21′ ) i jest w ruchu prostym. Właśnie dzisiaj Słońce weszło do Wodnika, ale robi to corocznie, więc nie ma sensacji. Pluton po raz pierwszy znalazł się […]
Książka Projekt w przyrodzie? Najważniejsze argumenty za i przeciw to wyjątkowa publikacja nie tylko w literaturze polskiej, ale także światowej. Jej wyjątkowość polega na równomiernym zestawieniu poglądów dotyczących kluczowych zagadnień w ogólnej problematyce pochodzenia Wszechświata, pochodzenia życia i jego rozwoju. Wszystkie zebrane w książce opinie uczonych dotyczą wciąż trwającego w nauce sporu, czy świat należy traktować wyłącznie w kategoriach losowych zdarzeń i praw przyrody, czy może należy […]
Z żalem zawiadamiamy, że w dniu 2 stycznia 2026 r. zmarł przeżywszy 83 lata Śp. Prof. dr hab. Michał Tempczyk, fizyk i filozof nauki, wieloletni pracownik Instytutu Filozofii i Socjologii PAN w Warszawie,
Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Msza św. pogrzebowa odbędzie się w dniu 6 lutego 2026 r. o godz. 14.00 w drewnianym kościele na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.
Zapraszamy Państwa do udziału online w konferencji naukowej „Aksjologia nauki: między poznaniem a odpowiedzialnością”, która odbędzie się 15 stycznia 2026 roku. Konferencja odbywa się w pierwszą rocznicę śmierci śp. ks. prof. Zygmunta Hajduka.
Tytuł konferencji – „między poznaniem a odpowiedzialnością” – oddaje centralne napięcie obecne zarówno w filozofii nauki, jak i w dorobku ks. prof. Hajduka. W dobie dynamicznego rozwoju nauk szczegółowych, technologii i zastosowań wiedzy pytania o aksjologiczne podstawy badań naukowych, o granice poznania oraz o odpowiedzialność uczonych nabierają szczególnej aktualności. Konferencja ma być przestrzenią interdyscyplinarnej refleksji nad tymi zagadnieniami, prowadzonej w duchu rzetelności metodologicznej i wrażliwości filozoficznej.
Ks. Prof. Zygmunt Hajduk należał do grona myślicieli, którzy konsekwentnie ukazywali naukę jako działalność osadzoną w porządku wartości – zarówno epistemicznych, jak i etycznych. W swoich pracach podejmował zagadnienia metodologii nauk, racjonalności poznania oraz odpowiedzialności uczonego za skutki poznania naukowego. Szczególne miejsce w jego późnych badaniach zajmowała aksjologia epistemiczna – refleksja nad wartościami konstytuującymi praktykę naukową i wyznaczającymi jej sens w kulturze współczesnej.
Szanowni Państwo, w imieniu organizatorów mamy zaszczyt zaprosić Państwa do udziału w konferencji naukowej „Aksjologia nauki: między poznaniem a odpowiedzialnością”, która odbędzie się 15 stycznia 2026 roku na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II. Konferencja została zaplanowana jako wydarzenie o szczególnym charakterze – odbywa się w pierwszą rocznicę śmierci śp. ks. prof. Zygmunta Hajduka, wybitnego filozofa nauki, kapłana i nauczyciela akademickiego, wieloletniego […]
Ukazał się XIX tom w serii „Słowniki Społeczne” pod tytułem: „Naukoznawstwo” (i angielska wersja: „Science of science”) redagowany przez prof. dr hab. Pawła Kawalca (Katolicki Uniwersytet Lubelski) i dr Jacka Poznańskiego SJ. Opracowanie powstało przede wszystkim dzięki współpracy Redaktorów z Komitetem Naukoznawstwa Polskiej Akademii Nauk. W tomie zebrano prace uczonych reprezentujących środowiska naukoznawcze, mające wieloletnią tradycję współpracy z Komitetem Naukoznawstwa PAN, […]
Ideały i wartości ludzi nauki to podstawa nie tylko ich pracy zawodowej, lecz także odpowiedzialności wobec społeczeństwa. To właśnie wierność etosowi zawodu buduje zaufanie do instytucji naukowych – a bez tego zaufania sama nauka nie ma racji bytu. Nauka to nie tylko badania i ich wyniki. Jest ona również przedsięwzięciem społecznym – zwłaszcza współcześnie ze względu m.in. na wielość aktywności badawczych i wpływ osiągnięć nauki oraz technologii na codzienne życie milionów […]
Książka dotyczy problemu zmienności przyrody i ewolucji gatunków bytów ożywionych. Jednak w tytule nie ma słowa „ewolucja”, a podtytuł dotyczy „stałych w biofilozofii”. Autor używa terminu „ewolucja” dopiero w rozdziale trzecim, omawiając stan nauki przed Darwinem. Książka dotyczy zatem kwestii bardziej centralnej niż ewolucja. Étienne Gilson Od Arystotelesa do Darwina i z powrotem. Szkic o pewnych stałych biofilozofii Gilson proponuje powrót do Arystotelesa – […]
Książka dotyczy antropologicznych i etycznych aspektów transhumanizmu, poddając je krytycznej analizie. Transhumanizm jest ruchem społecznym i kulturowym, a jego główną ideą jest radykalne ulepszanie ludzkiej istoty. Transhumaniści postrzegają stan człowieka jako niesatysfakcjonujący i niespełniający ludzkich marzeń i oczekiwań. Człowiek powinien uwolnić się od naturalnych granic i stać się kimś więcej niż jest. Grzegorz Hołub Stać się więcej niż […]
W książce wyprowadzona jest na drodze dedukcyjnej ‘definicja życia’, w dwóch spójnych wersjach, ale ‘definicja życia’ to zbyt uproszczone oczekiwanie. Wywód wychodzący z bardziej podstawowych założeń ma za podstawę nieznany dotąd stan pośredni pomiędzy chaosem a porządkiem (nazwany tu półchaosem), wykryty drogą komputerowych symulacji dynamicznych, deterministycznych sieci złożonych. Wyniki te korygują znaną hipotezę Kauffmana: ‘życie na granicy porządku i chaosu’ (wynikającą ze statystycznych cech […]
Człowiek od zawsze poszukiwał sensu. Marzenie, by dostrzec w świecie harmonię, przekonać się, że wszystko wokół jest uporządkowane, że jest się częścią tego ładu – towarzyszyło tak filozofom, jak i artystom, naukowcom oraz zwykłym ludziom od zarania dziejów. Znalezienie odpowiedzi na fundamentalne pytania niesie obietnicę pewności i równowagi pośród niepokojów egzystencji. Dziś, w dobie coraz szerszej wiedzy i postępującej specjalizacji poszczególnych dziedzin nauki, […]
Z głębokim żalem informujemy, że w dniu 14 grudnia 2025 roku zmarł dr hab., prof. KUL, fizyk Henryk Piersa. Prof. Henryk Piersa urodził się 5 maja 1933 roku w Gnatach (województwo mazowieckie). W 1959 roku obronił magisterium na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II na podstawie pracy „Relatywizm epistemologiczny a relatywizm w szczególnej teorii względności”, napisanej pod kierunkiem ks. S. Mazierskiego. W 1958 roku rozpoczął pracę na stanowisku asystenta […]
Szanowni Państwo, mamy zaszczyt zaprosić Państwa do udziału w XIX Warsztatach Filozofii Przyrody, które odbędą się w dniach 28-31 maja 2026 roku w Gnieźnie. Wydarzenie to organizowane jest przez Sekcję Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych Polskiego Towarzystwa Filozoficznego i stanowi wyjątkową okazję do zgłębienia problematyki filozoficznych podstaw nauk przyrodniczych oraz do wymiany doświadczeń w gronie naukowców, filozofów i pasjonatów przyrody. Warsztaty Filozofii […]
Szanowni Państwo, Członkinie i Członkowie Polskiego Towarzystwa Filozoficznego w Lublinie, zapraszamy na uroczystą sesję jubileuszową 80-lecia powstania Towarzystwa Filozoficznego i Psychologicznego w Lublinie. Powstało ono w UMCS, lecz od początku zrzeszało w swoich szeregach filozofów z obu lubelskich uniwersytetów. Na sesji zostanie zaprezentowana historia powstania Towarzystwa, które pod koniec lat 50-tych zostało przekształcone w lubelski oddział Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, w którym wszyscy teraz działamy. Szerzej […]
