Tag: Wojciech Sady

Copernicus Festival 2026: Dzień 6

NIEDZIELA, 24 MAJA RELACJE 14:30–15:30 Rozmowa: Epoka mamutów Jarosław Wilczyński Prowadzenie: Margit Kossobudzka Prof. Jarosław Wilczyński jest archeologiem i archeozoologiem. Kieruje badaniami stanowisk archeologicznych w Europie Środkowej zawierających nagromadzenie szczątków. Porozmawiamy z nim o sposobie życia mamutów i odczytywaniu z ich kości historii zarówno tych zwierząt, jak i naszych przodków. 15:45–16:45 Rok w nauce: Paleoantropologia Katarzyna Kaszycka Prof. Katarzyna Kaszycka […]

Copernicus Festival 2026: Dzień 5

Początki wszechświata, zbuntowane komórki, sposób życia i ewolucja naszych odległych przodków, świadomość i sztuczna inteligencja, a także świat, który adaptuje się i zmienia – Copernicus Festival 2026: „Złożoność” to intelektualna przygoda, dzięki której lepiej zrozumiemy otaczającą nas rzeczywistość. To właśnie w Krakowie już po raz dwunasty czołowi naukowcy i popularyzatorzy opowiedzą o tym, co zdumiewa, niepokoi i zachwyca we współczesnym świecie i oraz jakie wyzwania towarzyszą prowadzeniu […]

Copernicus Festival 2026. Dzień 4

Copernicus Festival to popularnonaukowe wydarzenie, podczas którego pokazujemy związki nauki z innymi częściami kultury. Wraz z zaproszonymi gośćmi dyskutujemy o tym, w jaki sposób odkrycia i teorie naukowe wpływają na współczesny obraz świata, a także mierzymy się z pytaniami, które od zawsze inspirowały ludzi ludzi nauki, filozofii i kultury. *** PIĄTEK, 22 MAJA | EWOLUCJA 14.30–15.30 Rozmowa: Wszystkie odcienie zieleni Gościni: Marta Kolanowska […]

Copernicus Festival 2026: Dzień 3

CZWARTEK, 21 MAJA | ADAPTACJA 14:30–15:30 Rozmowa: Nieprawdopodobne prawdopodobieństwo Gość: Tomasz Łuczak Prowadzenie: Tomasz Miller Na co dzień intuicyjnie posługujemy się pojęciem prawdopodobieństwa – ale co właściwie znaczy, że szansa deszczu jutro w południe wynosi 20 proc.? Jak prawdopodobieństwo definiują matematycy i czy istnieje jedno jego rozumienie? O tym porozmawiamy z matematykiem, prof. Tomaszem Łuczakiem, specjalizującym się w kombinatoryce i strukturach losowych. 15:45–16:45 […]

Copernicus Festival 2026. Dzień 2

Copernicus Festival to popularnonaukowe wydarzenie, podczas którego pokazujemy związki nauki z innymi częściami kultury. Wraz z zaproszonymi gośćmi dyskutujemy o tym, w jaki sposób odkrycia i teorie naukowe wpływają na współczesny obraz świata, a także mierzymy się z pytaniami, które od zawsze inspirowały ludzi ludzi nauki, filozofii i kultury. ŚRODA, 20 MAJA | STRUKTURA 14:30–15:30 Rozmowa: Na falach wszechświata Gość: Dorota Gondek-Rosińska Prowadzenie: […]

Copernicus Festival 2026. Dzień 1

Copernicus Festival 2026. Dzień 1 19 maj 2026 14.30 – 15.30 Rozmowa: Serengeti, matecznik człowieka Marta Osypińska, Piotr Osypiński Prowadzenie: Łukasz Kwiatek Archeolodzy prof. Marta Osypińska i dr Piotr Osypiński prowadzą badania na równinie Serengeti w Tanzanii, w obrębie Wielkich Rowów Afrykańskich – regionie kluczowym dla badań nad ewolucją człowieka. To tu mogli żyć ludzie, którzy zastąpili neandertalczyków i denisowian w Eurazji. […]

Spór o racjonalność naukową Od Poincarégo do Laudana

W każdej rozsądnej konstruktywistycznej filozofii nauki rozróżnia się te części naszej wiedzy, które przyjmujemy na mocy umowy, i te, które są niejako wytworami oddziaływania systemu pojęciowego ze światem. Powstają w związku z tym dwa wielkie problemy, wokół których, pośrednio lub bezpośrednio, koncentrowały się rozważania konstruktywistycznych filozofów nauki. Problem pierwszy: które części systemu teoretycznego pełnią rolę definicji, a zatem są akceptowane […]

Koncepcja budowy Wszechświata

Oddział Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu uprzejmie zaprasza na OTWARTĄ – XXVII sesję naukową z cyklu Dwugłos Nauki – pod tytułem: „Koncepcja budowy Wszechświata”. Tegoroczny XXVII Dwugłos Nauki poświęcony będzie zagadnieniu „Koncepcja budowy wszechświata”. Wykłady obejmą interdyscyplinarne spojrzenie na współczesną kosmologię, odkrycia dokonane dzięki Kosmicznemu Teleskopowi Jamesa Webba, a także refleksję nad miejscem człowieka i sztucznej inteligencji w ewolucji wszechświata. Spotkanie tradycyjnie […]

Czym jest to, co zwiemy nauką? Debata Kopernikańska w Krakowie

W dniu 28 listopada (czwartek) o godz. 18 w Sali Konferencyjnej Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie odbędzie się Debata Kopernikańska.  Czym jest nauka? Czym różni się od pseudonauki? Czy naukowcy, uprawiając naukę, sami do końca pojmują, czym się zajmują? Międzynarodowe Centrum Badań Kopernikańskich zaprasza na spotkanie poświęcone istocie nauki. Dyskusja pod tytułem „Czym jest to, co zwiemy nauką?” pozwoli lepiej zrozumieć, czym […]

Co to jest społeczna epistemologia? Wprowadzenie do nowego nurtu badań

Zapraszamy na seminarium filozoficzne, które odbędzie się pod patronatem Polskiego Towarzystwa Filozoficznego (oddział w Katowicach). Tytuł: „Co to jest społeczna epistemologia? Wprowadzenie do nowego nurtu badań” Prelegent: dr Szymon Makuła Termin: 06.06.2024 r. (czwartek) o godzinie 17:15 Miejsce: sala 333 w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Śląskiego (ul. Bankowa 11, Katowice) w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Śląskiego (ul. Bankowa 11, Katowice) MS Teams Organizacja: prof. dr hab. Wojciech Sady, mgr Dawid Szombierski […]

Antropocen – szanse i zagrożenia

Polskie Towarzystwo Filozoficzne Oddział w Lublinie zaprasza na debatę pt. „Antropocen – szanse i zagrożenia”. W debacie udział wezmą: prof dr  hab. Wojciech Sady dr hab Wojciech Janicki, Instytut Geografii Spoleczno- ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UMCS dr Małgorzata Telecka, Instytut Geografii Spoleczno- ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej UMCS dr Stanisław Jaromi OFMConv, REFA (Ruch Ekologiczny Świętego Franciszka z Asyżu) Debata odbędzie się 18 […]

Czy Kuhn splagiatował Flecka? – Wojciech Sady

Struktura rewolucji naukowych Thomasa Kuhna uchodzi za klasyczne dzieło z zakresu filozofii nauki oraz jedną z najważniejszych książek XX wiecznej humanistyki. Przekonania amerykańskiego myśliciela znacząco przypominają poglądy Ludwiga Flecka, co prowadzi do złożonych problemów, ponieważ Kuhn znał twórczość Flecka, ale jego bezpośrednie odniesienia do polskiego uczonego są bardzo niejednoznaczne. Czy Kuhn splagiatował Flecka? Na to pytanie spróbuje odpowiedzieć Profesor Wojciech Sady, którego perspektywa wspiera najnowsze badania (Paweł Jarnicki, Hajo Greif, The 'Aristotle Experience’ Revisited: Thomas Kuhn Meets Ludwik Fleck on the Road to Structure).

Naukowy obraz świata u zarania III tysiąclecia – Wojciech Sady

Naukowy obraz świata 01   Naukowy obraz świata 02 Naukowy obraz świata 03 Naukowy obraz świata 04 Naukowy obraz świata 05 Naukowy obraz świata 06 Related posts: Historia nauk przyrodniczych dla humanistów (4-6) – Wojciech Sady Prawdziwość jako kryterium demarkacji Prawdziwość jako kryterium demarkacji Co to jest społeczna epistemologia? Wprowadzenie do nowego nurtu […]

Prawdziwość jako kryterium demarkacji

Empiryści logiczni i Popper chcieli nauki oczyszczonej z metafizyki. Kuhn (1962) wykazał, że bez metafizyki – czyli empirycznie niesprawdzalnych założeń – nie ma nauki. Wykorzystali to m.in. kreacjoniści „naukowi”, którzy twierdzili, że teoria ewolucji wydaje się lepsza od teorii rozumnego projektanta tylko dlatego, że wcześniej przyjęto metafizyczne założenia naturalistyczne. Mahner (2007) odpowiedział na to, że istnieje „dobra” metafizyka i to ona czyni dany system przekonań naukowym. A zatem o naukowości ma decydować to, co teoria (milcząco) twierdzi o świecie, ale co jest empirycznie niesprawdzalne.

Tymczasem – i tego twierdzenia będę bronił – bardzo wiele z tego, co naukowcy twierdzą o świecie, jest prawdą – w sensie zgodności z rzeczywistością. Mało tego, właśnie dzięki systematyczności badań wiemy, że jest prawdą.

Naukowe są, w pierwszym rzędzie, nie teorie, ale prace badawcze. Naukowość teorii jest pochodna względem naukowości badań: teorie są naukowe, jeśli mają udane – naukowe – zastosowania. Badania każdorazowo oparte są na już posiadanej wiedzy. Naukowe są badania, w trakcie których układy eksperymentalne buduje się w oparciu o twierdzenia, o których wiemy, że są prawdziwe, a nowe twierdzenia wywnioskowuje się z tamtych twierdzeń i nowych wyników eksperymentów. A jeśli używamy założeń, których prawdziwość nie jest nam znana, to badania są naukowe, jeśli jasno zdajemy sobie z tego sprawę i uwzględniamy to gdy ogłaszamy wyniki swoich badań.

Zapraszamy do udziału w zdalnym posiedzeniu seminarium „Filozoficznych problemów wiedzy” w dniu 25 lutego br., godz. 11:30, w czasie którego referat nt. Prawdziwość jako kryterium demarkacji wygłosi Prof. Wojciech Sady (UŚ, Katowice).

Prawdziwość jako kryterium demarkacji

Empiryści logiczni i Popper chcieli nauki oczyszczonej z metafizyki. Kuhn (1962) wykazał, że bez metafizyki – czyli empirycznie niesprawdzalnych założeń – nie ma nauki. Wykorzystali to m.in. kreacjoniści „naukowi”, którzy twierdzili, że teoria ewolucji wydaje się lepsza od teorii rozumnego projektanta tylko dlatego, że wcześniej przyjęto metafizyczne założenia naturalistyczne. Mahner (2007) odpowiedział na to, że istnieje „dobra” metafizyka i to ona czyni dany system przekonań naukowym. A zatem o naukowości ma decydować to, co teoria (milcząco) twierdzi o świecie, ale co jest empirycznie niesprawdzalne. […]

Tymczasem – i tego twierdzenia będę bronił – bardzo wiele z tego, co naukowcy twierdzą o świecie, jest prawdą – w sensie zgodności z rzeczywistością. Mało tego, właśnie dzięki systematyczności badań wiemy, że jest prawdą.

Naukowe są, w pierwszym rzędzie, nie teorie, ale prace badawcze. Naukowość teorii jest pochodna względem naukowości badań: teorie są naukowe, jeśli mają udane – naukowe – zastosowania. Badania każdorazowo oparte są na już posiadanej wiedzy. Naukowe są badania, w trakcie których układy eksperymentalne buduje się w oparciu o twierdzenia, o których wiemy, że są prawdziwe, a nowe twierdzenia wywnioskowuje się z tamtych twierdzeń i nowych wyników eksperymentów. A jeśli używamy założeń, których prawdziwość nie jest nam znana, to badania są naukowe, jeśli jasno zdajemy sobie z tego sprawę i uwzględniamy to gdy ogłaszamy wyniki swoich badań.

Zapraszamy do udziału w zdalnym posiedzeniu seminarium „Filozoficznych problemów wiedzy” w dniu 25 lutego br., godz. 11:30, w czasie którego referat nt. Prawdziwość jako kryterium demarkacji wygłosi Prof. Wojciech Sady (UŚ, Katowice).

Studia Philosophica Wratislaviensia Tom 16 Nr 3 i 4 (2021)

Ukazały się wersje cyfrowe numerów 3 i 4 2021 „Studia Philosophica Wratislaviensia”. W numerze 3. Czytelnicy znajdą sympozjum wokół książki Wojciecha Sadego pt. „Struktura rewolucji relatywistycznej i kwantowej w fizyce”. Studia Philosophica Wratislaviensia Tom 16 Nr 3 (2021) Cały numer / Full issue  Mateusz Kotowski, Krzysztof Szlachcic | Wprowadzenie | Strony 7 | DOI: https://doi.org/10.19195/1895-8001.16.3.1 | Zobacz […]

Historia nauk przyrodniczych dla humanistów (4-6) – Wojciech Sady

Historia nauk przyrodniczych dla humanistów (4/15) O przekładach w XII w. dzieł Greków na łacinę i o powstaniu pierwszych uniwersytetów, o braku badań na uniwersytetach średniowiecznych: mamy dzieła starożytnych i Biblię – i nie chcemy niczego więcej, o upadku Konstantynopola i przewiezieniu na Zachód dzieł Platona, o wynalezieniu pras drukarskich, o podróżach morskich i wielkich odkryciach geograficznych, o heliocentrycznym systemie Kopernika, o anatomicznym dziele Wesaliusza, o odkryciu liczb ujemnych […]

Historia nauk przyrodniczych dla humanistów (1-3) – Wojciech Sady

  Jest to pierwszy z piętnastu 1-godzinnych wykładów o historii nauk przyrodniczych. Zaczniemy od dokonań starożytnych Greków. Po ogólnym wstępie opowiem o narodzinach naturalistycznego myślenia o przyrodzie, pitagorejskiej matematyki, a przede wszystkim o tym, jak Grecy odkryli, że Ziemia jest kulą i jak Eratostenes zmierzył obwód Ziemi. Wykład 02, o nauce hellenistycznej: o tym, jak Hipparch z Nikai obliczył odległość z Ziemi do Księżyca, o Elementach Euklidesa, […]

O mechanizmie rewolucji kwantowej i relatywistycznej w fizyce – Wojciech Sady

Na przełomie XIX i XX w. doszło do dwóch wielkich rewolucji w fizyce: mechanikę klasyczną zastąpiła teoria względności z jednej, a mechanika kwantowa z drugiej strony. Jak to było możliwe, że naukowcy zaczęli myśleć inaczej niż myśleli wcześniej? W obu przypadkach przełom dokonał się wyniku prac trzech pokoleń teoretyków (w przybliżeniu: Maxwell, Lorentz-Larmor-Poincaré, Einstein; Boltzmann-Planck, Einstein-Bohr, Heisenberg-Schrödinger-Dirac). Teoretycy pierwszego pokolenia, z zastanej wiedzy teoretycznej i nowych wyników eksperymentów wyprowadzili wnioski, które określić można mianem „anomalnych” (chodzi o anomalie teoretyczne, a nie doświadczalne). Stało się to poza zasięgiem ich świadomej kontroli; ich dociekaniami kierowały równania, mądrzejsze niejako od swych twórców i użytkowników. W drugim pokoleniu próbowano stosować te anomalne wnioski wraz z zasadami panującego stylu myślenia – ale musiano to robić w sposób eklektyczny, dokonując wyborów, gdyż wszystkich dostępnych na rynku idei twierdzeń stosować się nie udawało. Rewolucja naukowa dokonała się, gdy młodzi fizycy trzeciego pokolenia użyli niegdysiejszych „anomalnych” wniosków jako autonomicznych zasad – a uwzględniając kolejne wyniki eksperymentów zbudowali nowe naukowe programy badawcze.

Struktura rewolucji relatywistycznej i kwantowej w fizyce - Wojciech Sady

Struktura rewolucji relatywistycznej i kwantowej w fizyce – Wojciech Sady

Filozofowie nauki, epistemolodzy i kognitywiści znajdą w tej książce oryginalne w skali światowej wyjaśnienie, jak – wbrew temu, że nasze myślenie jest kształtowane przez przyswojone style myślowe – doszło do dwóch wielkich rewolucji w fizyce. Wyjaśnienie to zostało szczegółowo zilustrowane materiałem historycznym. Prowadzone rozważania będą zrozumiałe również dla tych, którzy nie posiadając odpowiedniego wykształcenia, nie będą rozumieli części przytoczonych w tekście równań matematycznych. […]