książka

Adam Grobler – Epistemologia. Sandwiczowa teoria wiedzy

Książka jest połączeniem bardzo dobrego podręcznika uniwersyteckiego z monografią naukową wysokiej próby. W trakcie lektury czytelnik zapoznaje się, kolejno, z historycznym rodowodem filozoficznych zagadnień dotyczących poznania i sceptycyzmu, koncepcjami percepcji i pamięci, społeczną naturą procedur poznawczych, kwestią uprawomocnienia indukcji, rolą czystego rozumu i czynników apriorycznych w kształtowaniu wiedzy, teoriami prawdy oraz kontrowersjami dotyczącymi pojęcia wiedzy i jego składników.

 

Adam Grobler. Epistemologia. Sandwiczowa teoria wiedzy

 

  • Autor: Adam Grobler
  • ISBN: 97883-242-3558-2
  • ISBN e-book: 97883-242-2985-7
  • Wydawnictwo Universitas, Kraków 2019
  • Liczba stron: 320

 


Książka Adama Groblera, znakomitego polskiego filozofa analitycznego, w udany sposób łączy systematyczny przegląd problemów i stanowisk epistemologicznych z oryginalnym i inspirującym wkładem autorskim do tej kluczowej dyscypliny filozoficznej. Jest połączeniem bardzo dobrego podręcznika uniwersyteckiego z monografią naukową wysokiej próby. W trakcie lektury czytelnik zapoznaje się, kolejno, z historycznym rodowodem filozoficznych zagadnień dotyczących poznania i sceptycyzmu, koncepcjami percepcji i pamięci, społeczną naturą procedur poznawczych, kwestią uprawomocnienia indukcji, rolą czystego rozumu i czynników apriorycznych w kształtowaniu wiedzy, teoriami prawdy oraz kontrowersjami dotyczącymi pojęcia wiedzy i jego składników. To właśnie w tej ostatniej sprawie Grobler formułuje najwięcej oryginalnych rozwiązań, które zmierzają do pokazania, że klasyczne i jednolite pojęcie wiedzy, według którego prawdziwość jest jej warunkiem koniecznym, powinno zostać zastąpione elastyczną i wielowarstwową „sandwiczową” koncepcją wiedzy, odpowiadającą realiom nabywania wiedzy, jej przypisywania i wykorzystywania. Autor prowadzi swoje wywody w sposób zwięzły i precyzyjny, lecz jednocześnie zrozumiały nie tylko dla zawodowych filozofów, lecz także dla osób bez specjalistycznego wykształcenia filozoficznego. Dokłada też wszelkich starań, aby najnowsze dyskusje i stanowiska epistemologiczne opisywać za pomocą troskliwie dobranej terminologii, zaczerpniętej z rdzennych zasobów języka polskiego.

prof. dr hab. Tadeusz Szubka, Uniwersytet Szczeciński



Spis treści

Wstęp

Rozdział pierwszy. Krótka historia problemu źródeł poznania

  • 1.1. Sceptycyzm klasyczny
  • 1.2. Irracjonalizm
  • 1.3. Racjonalizm kartezjański
  • 1.3.1. Sceptycyzm metodyczny
  • 1.3.2. Natywizm
  • 1.3.3. Metoda intuicyjno-dedukcyjna
  • 1.4. Empiryzm genetyczny
  • 1.5. Dedukcja transcendentalna
  • 1.6. Przewrót kopernikański w filozofii i problem granic poznania

Rozdział drugi. Problem percepcji

  • 2.1. Realizm bezpośredni i pośredni
  • 2.2. Idealizm i fenomenalizm
  • 2.3. Dyzjunkcjonizm i ujęcie przysłówkowe
  • 2.4. Intencjonalizm
  • 2.5. Intencjonalność jako intensjonalność

Rozdział trzeci. Pamięć i świadectwo z drugiej ręki

  • 3.1. Pamięć
  • 3.2. Świadectwo z drugiej ręki

Rozdział czwarty. Społeczna natura poznania

  • 4.1. Inne umysły
  • 4.2. Problem niejednomyślności
  • 4.2.1. Różnica zdań między równorzędnymi podmiotami
  • 4.2.2. Niejednomyślność ekspertów
  • 4.3. Zagadnienie podmiotu zbiorowego
  • 4.3.1. Sumatywizm i antysumatywizm
  • 4.3.2. Epistemologia bez podmiotu poznającego
  • 4.3.3. Podmiot poznania naukowego

Rozdział piąty. Problem indukcji

  • 5.1. Postawienie problemu
  • 5.2. Rozwiązanie za pomocą dedukcji transcendentalnej
  • 5.3. Rozwiązania nieepistemiczne
  • 5.4. Probabilizm
  • 5.4.1. Potwierdzanie
  • 5.4.2. Bayesianizm
  • 5.5. Hipotetyzm
  • 5.5.1. Falsyfikacjonizm
  • 5.5.2. Abdukcjonizm
  • 5.6. Kompatybilizm

Rozdział szósty. Poznanie a priori

  • 6.1. Logicyzm
  • 6.2. Konwencjonalizm
  • 6.3. Intuicjonizm
  • 6.4. Formalizm
  • 6.5. Podgryzanie aprioryzmu
  • 6.6. Status poznawczy logiki

Rozdział siódmy. Wkład podmiotu

  • 7.1. Przekształcenia kantyzmu
  • 7.2. Biologiczne a priori
  • 7.3. Kulturowe a priori

Rozdział ósmy. Analiza pojęcia wiedzy

  • 8.1. Wiedza a mniemanie
  • 8.2. Odmiany wiedzy bez mniemania
  • 8.3. Problem Gettiera

Rozdział dziewiąty. Pojęcie prawdy

  • 9.1. Spor o nośniki prawdy
  • 9.2. Główne koncepcje prawdy
  • 9.2.1. Koncepcja klasyczna i koncepcje nieklasyczne
  • 9.2.2. Realizm i antyrealizm
  • 9.2.3. Semantyczna teoria prawdy
  • 9.2.4. Inflacjonizm i deflacjonizm
  • 9.2.5. Poza inflacjonizmem i deflacjonizmem: prymitywizm, teoria identyczności i pluralizm aletyczny
  • 9.3. Aksjomatyczne teorie prawdy i paradoks kłamcy
  • 9.3.1. Logika presupozycji oraz zwykły i wzmocniony paradoks kłamcy
  • 9.3.2. Teoria Kripkego i przygodne koło kłamców
  • 9.3.3. Zbitki prawdziwościowe (truth-value gluts)

Rozdział dziesiąty. Nauka a problem faktywności

  • 10.1. Kłopoty z pojęciem „wiedza naukowa”
  • 10.2. Odrzucenie warunku prawdziwości
  • 10.2.1. Mit czasowników faktywnych
  • 10.2.2. Presupozycje, idealizacje i klauzula ceteris paribus w nauce
  • 10.2.3. Idealizacje i klauzula ceteris paribus w wiedzy w sensie post-gettierowskim

Rozdział jedenasty. Uzasadnienie

  • 11.1. Struktura uzasadniania
  • 11.1.1. Fundamentalizm i koherencjonizm
  • 11.1.2. Stanowiska kompromisowe
  • 11.2. Internalizm i eksternalizm
  • 11.3. Epistemologia cnót

Rozdział dwunasty. Od sceptycyzmu do kontekstualizmu pragmatycznego

  • 12.1. Zasada epistemicznego domknięcia i jej odrzucenie
  • 12.2. Kontekstualizm i zachowanie zasady epistemicznego domknięcia
  • 12.2.1. Ulotna wiedza Lewisa
  • 12.2.2. Kontekstualizm semantyczny

Rozdział trzynasty. Odchylenie pragmatyczne

  • 13.1. Postawienie problemu
  • 13.2. Wiedza a przewidywanie
  • 13.3. Wiedza a rozumowanie praktyczne
  • 13.4. Wnioski z tezy fallibilizmu
  • 13.5. Niezależne od praktycznego ryzyka powody dalszych dociekań

Rozdział czternasty. Paradoks loterii

  • 14.1. Postawienie problemu
  • 14.2. Harman i Sherman o założeniach wiedzy
  • 14.3. Zasada epistemicznego domknięcia a zasada transmisji
  • 14.4. Pojęcie sądu loteryjnego
  • 14.5. Loterie a wywrotność wiedzy
  • 14.6. Sądy loteryjne a mechanizmy generowania wiedzy

Rozdział piętnasty. Kontekstualizm bez odchylenia pragmatycznego

  • 15.1. Kontekstualizm presupozycyjny a zasada transmisji
  • 15.2. Kontekstualizm inferencyjny
  • 15.3. Wright o uprawnieniu
  • 15.4. Wywrotność presupozycji a problem faktywności

Rozdział szesnasty. Sandwiczowa teoria wiedzy

  • 16.1. Przygotowanie sandwicza
  • 16.2. Struktura sandwicza
  • 16.3. Przypisywanie wiedzy
  • 16.4. Aspekty pragmatyczne

Bibliografia

Indeks osób

Indeks rzeczowy


 

Print Friendly, PDF & Email
Zapraszam na

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.