książka

Adam Grobler – Epistemologia. Sandwiczowa teoria wiedzy

Książka jest połączeniem bardzo dobrego podręcznika uniwersyteckiego z monografią naukową wysokiej próby. W trakcie lektury czytelnik zapoznaje się, kolejno, z historycznym rodowodem filozoficznych zagadnień dotyczących poznania i sceptycyzmu, koncepcjami percepcji i pamięci, społeczną naturą procedur poznawczych, kwestią uprawomocnienia indukcji, rolą czystego rozumu i czynników apriorycznych w kształtowaniu wiedzy, teoriami prawdy oraz kontrowersjami dotyczącymi pojęcia wiedzy i jego składników.

 

Adam Grobler. Epistemologia. Sandwiczowa teoria wiedzy

 

  • Autor: Adam Grobler
  • ISBN: 97883-242-3558-2
  • ISBN e-book: 97883-242-2985-7
  • Wydawnictwo Universitas, Kraków 2019
  • Liczba stron: 320

 


Książka Adama Groblera, znakomitego polskiego filozofa analitycznego, w udany sposób łączy systematyczny przegląd problemów i stanowisk epistemologicznych z oryginalnym i inspirującym wkładem autorskim do tej kluczowej dyscypliny filozoficznej. Jest połączeniem bardzo dobrego podręcznika uniwersyteckiego z monografią naukową wysokiej próby. W trakcie lektury czytelnik zapoznaje się, kolejno, z historycznym rodowodem filozoficznych zagadnień dotyczących poznania i sceptycyzmu, koncepcjami percepcji i pamięci, społeczną naturą procedur poznawczych, kwestią uprawomocnienia indukcji, rolą czystego rozumu i czynników apriorycznych w kształtowaniu wiedzy, teoriami prawdy oraz kontrowersjami dotyczącymi pojęcia wiedzy i jego składników. To właśnie w tej ostatniej sprawie Grobler formułuje najwięcej oryginalnych rozwiązań, które zmierzają do pokazania, że klasyczne i jednolite pojęcie wiedzy, według którego prawdziwość jest jej warunkiem koniecznym, powinno zostać zastąpione elastyczną i wielowarstwową „sandwiczową” koncepcją wiedzy, odpowiadającą realiom nabywania wiedzy, jej przypisywania i wykorzystywania. Autor prowadzi swoje wywody w sposób zwięzły i precyzyjny, lecz jednocześnie zrozumiały nie tylko dla zawodowych filozofów, lecz także dla osób bez specjalistycznego wykształcenia filozoficznego. Dokłada też wszelkich starań, aby najnowsze dyskusje i stanowiska epistemologiczne opisywać za pomocą troskliwie dobranej terminologii, zaczerpniętej z rdzennych zasobów języka polskiego.

prof. dr hab. Tadeusz Szubka, Uniwersytet Szczeciński



Spis treści

Wstęp

Rozdział pierwszy. Krótka historia problemu źródeł poznania

  • 1.1. Sceptycyzm klasyczny
  • 1.2. Irracjonalizm
  • 1.3. Racjonalizm kartezjański
  • 1.3.1. Sceptycyzm metodyczny
  • 1.3.2. Natywizm
  • 1.3.3. Metoda intuicyjno-dedukcyjna
  • 1.4. Empiryzm genetyczny
  • 1.5. Dedukcja transcendentalna
  • 1.6. Przewrót kopernikański w filozofii i problem granic poznania

Rozdział drugi. Problem percepcji

  • 2.1. Realizm bezpośredni i pośredni
  • 2.2. Idealizm i fenomenalizm
  • 2.3. Dyzjunkcjonizm i ujęcie przysłówkowe
  • 2.4. Intencjonalizm
  • 2.5. Intencjonalność jako intensjonalność

Rozdział trzeci. Pamięć i świadectwo z drugiej ręki

  • 3.1. Pamięć
  • 3.2. Świadectwo z drugiej ręki

Rozdział czwarty. Społeczna natura poznania

  • 4.1. Inne umysły
  • 4.2. Problem niejednomyślności
  • 4.2.1. Różnica zdań między równorzędnymi podmiotami
  • 4.2.2. Niejednomyślność ekspertów
  • 4.3. Zagadnienie podmiotu zbiorowego
  • 4.3.1. Sumatywizm i antysumatywizm
  • 4.3.2. Epistemologia bez podmiotu poznającego
  • 4.3.3. Podmiot poznania naukowego

Rozdział piąty. Problem indukcji

  • 5.1. Postawienie problemu
  • 5.2. Rozwiązanie za pomocą dedukcji transcendentalnej
  • 5.3. Rozwiązania nieepistemiczne
  • 5.4. Probabilizm
  • 5.4.1. Potwierdzanie
  • 5.4.2. Bayesianizm
  • 5.5. Hipotetyzm
  • 5.5.1. Falsyfikacjonizm
  • 5.5.2. Abdukcjonizm
  • 5.6. Kompatybilizm

Rozdział szósty. Poznanie a priori

  • 6.1. Logicyzm
  • 6.2. Konwencjonalizm
  • 6.3. Intuicjonizm
  • 6.4. Formalizm
  • 6.5. Podgryzanie aprioryzmu
  • 6.6. Status poznawczy logiki

Rozdział siódmy. Wkład podmiotu

  • 7.1. Przekształcenia kantyzmu
  • 7.2. Biologiczne a priori
  • 7.3. Kulturowe a priori

Rozdział ósmy. Analiza pojęcia wiedzy

  • 8.1. Wiedza a mniemanie
  • 8.2. Odmiany wiedzy bez mniemania
  • 8.3. Problem Gettiera

Rozdział dziewiąty. Pojęcie prawdy

  • 9.1. Spor o nośniki prawdy
  • 9.2. Główne koncepcje prawdy
  • 9.2.1. Koncepcja klasyczna i koncepcje nieklasyczne
  • 9.2.2. Realizm i antyrealizm
  • 9.2.3. Semantyczna teoria prawdy
  • 9.2.4. Inflacjonizm i deflacjonizm
  • 9.2.5. Poza inflacjonizmem i deflacjonizmem: prymitywizm, teoria identyczności i pluralizm aletyczny
  • 9.3. Aksjomatyczne teorie prawdy i paradoks kłamcy
  • 9.3.1. Logika presupozycji oraz zwykły i wzmocniony paradoks kłamcy
  • 9.3.2. Teoria Kripkego i przygodne koło kłamców
  • 9.3.3. Zbitki prawdziwościowe (truth-value gluts)

Rozdział dziesiąty. Nauka a problem faktywności

  • 10.1. Kłopoty z pojęciem „wiedza naukowa”
  • 10.2. Odrzucenie warunku prawdziwości
  • 10.2.1. Mit czasowników faktywnych
  • 10.2.2. Presupozycje, idealizacje i klauzula ceteris paribus w nauce
  • 10.2.3. Idealizacje i klauzula ceteris paribus w wiedzy w sensie post-gettierowskim

Rozdział jedenasty. Uzasadnienie

  • 11.1. Struktura uzasadniania
  • 11.1.1. Fundamentalizm i koherencjonizm
  • 11.1.2. Stanowiska kompromisowe
  • 11.2. Internalizm i eksternalizm
  • 11.3. Epistemologia cnót

Rozdział dwunasty. Od sceptycyzmu do kontekstualizmu pragmatycznego

  • 12.1. Zasada epistemicznego domknięcia i jej odrzucenie
  • 12.2. Kontekstualizm i zachowanie zasady epistemicznego domknięcia
  • 12.2.1. Ulotna wiedza Lewisa
  • 12.2.2. Kontekstualizm semantyczny

Rozdział trzynasty. Odchylenie pragmatyczne

  • 13.1. Postawienie problemu
  • 13.2. Wiedza a przewidywanie
  • 13.3. Wiedza a rozumowanie praktyczne
  • 13.4. Wnioski z tezy fallibilizmu
  • 13.5. Niezależne od praktycznego ryzyka powody dalszych dociekań

Rozdział czternasty. Paradoks loterii

  • 14.1. Postawienie problemu
  • 14.2. Harman i Sherman o założeniach wiedzy
  • 14.3. Zasada epistemicznego domknięcia a zasada transmisji
  • 14.4. Pojęcie sądu loteryjnego
  • 14.5. Loterie a wywrotność wiedzy
  • 14.6. Sądy loteryjne a mechanizmy generowania wiedzy

Rozdział piętnasty. Kontekstualizm bez odchylenia pragmatycznego

  • 15.1. Kontekstualizm presupozycyjny a zasada transmisji
  • 15.2. Kontekstualizm inferencyjny
  • 15.3. Wright o uprawnieniu
  • 15.4. Wywrotność presupozycji a problem faktywności

Rozdział szesnasty. Sandwiczowa teoria wiedzy

  • 16.1. Przygotowanie sandwicza
  • 16.2. Struktura sandwicza
  • 16.3. Przypisywanie wiedzy
  • 16.4. Aspekty pragmatyczne

Bibliografia

Indeks osób

Indeks rzeczowy


 

Print Friendly, PDF & Email
Zapraszam na

Andrzej Zykubek

Andrzej Zykubek, biolog i filozof, nauczyciel i miłośnik filozofii przyrody, dyskutujący ewolucjonista, zainteresowany genezą życia i umysłu poszukiwacz zatrudniony w Katedrze Filozofii Nauk Przyrodniczych KUL. Sympatyk torfowisk, rowerów i górskich wędrówek, wypraw kajakowych i bardzo dobrej muzyki.
Wieloletni Członek Komitetu Organizacyjnego i organizator Lubelskiego Festiwalu Nauki, a także wielu konferencji naukowych, wykładów i warsztatów. Prowadzi kilka stron www i serwisów społecznościowych, m.in. Wydziału Filozofii KUL i kognitywistyki KUL.
Wbrew pseudonimowi nadanemu mu przez studentów lubi innych przedstawicieli gatunku Homo sapiens sapiens.
Zapraszam na

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.