książka

Komisja Edukacji Narodowej. Studia i szkice z dziejów polskiej kultury intelektualnej

 

Nakładem Wydawnictwa Towarzystwa Naukowego KUL ukazała się  książka Stanisława Janeczka pt. Komisja Edukacji Narodowej. Studia i szkice z dziejów polskiej kultury intelektualnej, red. naukowy A. Starościc.

Lublin: TN KUL 2018, s. 330

ISBN 978-83-7306-797-4

 

 

 

 

 

 

 

Komisja Edukacji Narodowej. Studia i szkice z dziejów polskiej kultury intelektualnej


Tom prezentuje bogactwo i skomplikowane przemiany w zakresie nowożytnej kultury intelektualnej, przede wszystkim na gruncie oświeceniowych reform szkolnych, a zwłaszcza przeprowadzonych w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, ale ukazanych na tle europejskim. Presja rozwijających się nauk przyrodniczych sprzyjała odchodzeniu od szkolnictwa ukierunkowanego humanistycznie i filozoficznie w kierunku postępującego wzmocnienia kształcenia o charakterze zawodowym. Wzrastająca rola centralnych władz państw absolutystycznych wyznaczała oświacie nowe zadania wychowawcze, czyniąc ze szkolnictwa fundament nowego ładu ideowego i społeczno-politycznego. W odradzającej się Rzeczypospolitej zmiany te dokonały się w szkolnictwie kościelnym, początkowo w oświacie prowadzonej przez zakon pijarów, a po kasacie zakonu jezuitów, których szkoły przejęło państwo, przynajmniej postulatywnie, w odniesieniu do całości ówczesnej oświaty, zwłaszcza szkolnictwa średniego i wyższego. Stąd też niniejszy tom łączy obydwa typy reform, akcentując na zasadzie tzw. długiego trwania ich relatywnie pojętą ciągłość, zarówno w wymiarze naukowym, jak i ideowym, a także ich religijno-moralistyczny i obywatelski charakter.

Niniejsza publikacja chce się skromnie wpisać w obchody 100-lecia odzyskania niepodległości oraz 100-lecia KUL, widząc w tym rocznicowym zespoleniu niegasnący znak nadziei, że rzetelnie prowadzone szkolnictwo będzie niezastąpionym fundamentem ładu ideowego, społecznego i gospodarczego naszej Ojczyzny, a KUL zachowa w niej swe trwałe i znaczące miejsce.


 

Spis treści

Przedmowa

Tytułem wstępu: Perspektywy badawcze KEN

  1. Status metodologiczny historii oświaty
  2. KEN na tle europejskim
  3. KEN a szkoła tradycyjna
  4. Specyfika naukowa dydaktyki KEN
  5. Podsumowanie

CZĘŚĆ PIERWSZA: REFORMY W SZKOLNICTWIE KOŚCIELNYM

Stereotyp szkoły jezuickiej

  1. Deprecjacja szkoły jezuickiej
  2. Specyfika szkoły jezuickiej
  3. Szkoła jezuicka a standardy kultury nowożytnej
  4. Podsumowanie

Ideały wychowawcze i dydaktyczne w oświeceniowym szkolnictwie pijarskim

  1. Postulaty wychowawczo-dydaktyczne
    1. Założenia szkoły tradycyjnej
    2. Źródła i inspiracje reformy pijarskiej
    3. Ramy administracyjne
    4. Przepisy normujące nauczanie
      1. Przygotowanie nauczycieli
      2. Organizacja nauczania
    5. Inne pijarskie wytyczne programowe
    6. Reforma pijarska a inne próby reform
    7. Swoistość i wpływ reform pijarskich
  2. Realizacja wymogów formacyjnych na przykładzie studium filozofii
    1. Formy nauczania
      1. Wykład
      2. Ćwiczenia
    2. Charakterystyka merytoryczna
      1. Deklaracje programowe
      2. Realizacja programu i jego interpretacja

Koncepcja „filozofii chrześcijańskiej” w pismach polskich pijarów w okresie oświecenia

  1. Rozum a wiara
  2. Poznanie religijne wobec racjonalizmu
  3. Autonomia filozofii wobec teologii
  4. Podsumowanie

Spór o rolę wolfianizmu w polskim oświeceniu

  1. Deklaracje filozoficzne
  2. Logika
  3. Metafizyka
    1. Ontologia i kosmologia
    2. Psychologia racjonalna
    3. Teologia naturalna
  4. Etyka
  5. Fizyka
  6. Podsumowanie

 

CZĘŚĆ DRUGA: REFORMY PAŃSTWOWE

Ideały wychowawcze KEN w perspektywie europejskiej

  1. Kontekst europejski
  2. Koncepcja wychowania w szkołach KEN
  3. Podsumowanie

Oświeceniowa kultura naukowa w dydaktyce KEN

  1. Kontekst europejski
  2. Dydaktyka w szkołach KEN
    1. Między humanistyką a przyrodoznawstwem
    2. Niejednoznaczny stosunek do metafizyki
      1. Metafizyka poznania
      2. Metafizyka jako fundament każdej nauki
    3. Elementy filozoficzne w wykładzie przyrodoznawstwa
      1. Filozoficzne elementy w fizyce
      2. Filozoficzne elementy w biologii
    4. Narastająca niechęć wobec filozofii w szkolnictwie wyższym
  3. Podsumowanie

Zamiast zakończenia: Oświecenie chrześcijańskie w kulturze wieku XVIII

  1. Religia w oświeceniowej formacji kulturowej
  2. Eklektyczny umiar kultury oświecenia
  3. Odniesienia współczesne

Bibliografia

  1. Teksty autorskie związane z tematyką dziejów szkolnictwa nowożytnego
    1. Monografie
    2. Artykuły
  2. Komisja Edukacji Narodowej
    1. Zestawienia bibliograficzne
    2. Wybrane edycje źródeł
    3. Wybrane opracowania

Indeks nazwisk


 

Print Friendly, PDF & Email
Zapraszam na

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.