Mapy nauki. Badania, potencjał oraz wyzwania w przykładach

Książka, operując przykładami, odsłania fenomen map nauki oraz wprowadza w szczegóły warsztatu związanego z przetwarzaniem i wizualizacją danych. To pole badań przyciąga specjalistów z różnych dyscyplin naukowych, stawiających pytania dotyczące rozwoju i historii, a także filozofii i socjologii nauki w szerokim sensie. Żeby ukazać meritum map nauki, autorka na jednej z pierwszych stron książki przytacza trzy cytaty znanych ludzi mówiące o znaczeniu tego narzędzia. Po pierwsze, jak każda mapa tworzą one powiązania pomiędzy „odmiennymi ideami, o których wcześniej nie mieliśmy pojęcia”. Po drugie, mapa nauki pomaga w odkrywaniu nowej wiedzy o danym zjawisku lub procesie. Po trzecie, wizualizacje wielkoskalowych danych (opisujących naukę) mogą być odbierane jako wytwór artystyczny.

Jak zaznaczył prof. Rafał Maciąg w recenzji wydawniczej, książka ta porusza „[…] bardzo ciekawe i aktualne problemy nauki związane z jej podstawami, takimi jak legitymizacja i wiarygodność, ale także dostępność i transparentność czy last but not least sensowność i poprawność. Wszystkie te aspekty mieszczą się w refleksji podjętej przez autorkę i ze względu na swoją wagę i obszerność nie mogły być przez nią wyczerpane”.

• VESLAVA OSIŃSKA
• Mapy nauki. Badania, potencjał oraz wyzwania w przykładach
• ISBN:978-83-231-4553-0
• Rok wydania:2021
• Liczba stron:211
• Wydawca:Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika
• eISBN:978-83-231-4554-7
• DOI: https://doi.org/10.12775/978-83-231-4554-7

Spis treści

• Wykaz skrótów / 11
• Wstęp / 13
• Struktura / 14
• Podziękowania / 16
• Timeline / 17
• Rozdział 1. Mapy nauki / 19
  • 1.1. Próby zdefiniowania / 19
  • 1.2. Kiedy wizualizacje stają się mapami? / 27
  • 1.3. Mapy a grafy / 38
• Rozdział 2. Mapy nauki – rys historyczny / 45
  • 2.1. Historyczne mapy nauki / 45
    • 2.1.1. Pierwszy historiograf rozwoju wiedzy o DNA / 49
    • 2.1.2. Pierwsza mapa współcytowań / 51
    • 2.1.3. Mapa paradygmatów naukowych / 52
    • 2.1.4. Pierwsza mapa SOM / 54
    • 2.1.5. Mapa globalna UCSD / 55
    • 2.1.6. Animowana mapa nauki / 57
  • 2.2. Społeczność / 58
• Rozdział 3. Projektowanie MN / 69
  • 3.1. Składowe MN / 69
    • 3.1.1. Jednostki analizy, techniki / 71
    • 3.1.2. Metryki / 74
    • 3.1.3. Algorytmy mapowania / 77
  • 3.2. Etapy procesu MN / 85
  • 3.3. Narzędzia do tworzenia MP / 89
    • 3.3.1. VOSviewer, CitNetExplorer / 92
    • 3.3.2. CiteSpace / 93
    • 3.3.3. HistCite / 95
    • 3.3.4. SciMAT / 96
    • 3.3.5. Sci2 / 97
    • 3.3.6. Pajek / 98
    • 3.3.7. Gephi / 99
• Rozdział 4. Analizy i wizualizacje MN / 103
  • 4.1. Typologia analiz / 103
  • 4.2. Miary analizy sieciowej / 112
    • 4.2.1. Stopnie i ścieżki / 116
    • 4.2.2.Centralność / 116
    • 4.2.3.Segmentacja / 118
  • 4.3. Studium dwukrotnego przypadku / 120
    • 4.3.1. Analiza współautorstwa / 120
    • 4.3.2. Analiza rozkładu dyscyplin naukowych / 129
• Rozdział 5. Tekstowe mapy nauki / 141
  • 5.1. Analiza tekstu – metody i techniki / 141
    • 5.1.1. NLP / 141
    • 5.1.2. TF-IDF / 143
    • 5.1.3. Sentiment analysis / 144
  • 5.2. Tekst jako sieć / 147
  • Mapowanie tekstu Manifestu z Leiden / 153
  • Mapowanie tekstu Manifestu Partii Komunistycznej / 156
  • Mapowanie opracowań teorii krytycznej / 159
• Rozdział 6. Ewaluacja map nauki / 167
  • 6.1. Krytyka wizualizacji nauki / 167
    • 6.1.1. Problemy teoretyczne / 168
    • 6.1.2. Problemy techniczne / 170
    • 6.1.3. Problemy poznawcze / 171
    • 6.1.4. Problemy estetyczne / 172
  • 6.2. Niepewność map nauki / 173
  • 6.3. Sposoby ewaluacji / 178
• Zakończenie / 183
• Bibliografia / 189
• Spis tabel / 205
• Spis ilustracji / 207
• Indeks pojęć / 211