Fizyka a doświadczenie potoczne – Andrzej Łukasik

Instytut Filozofii KUL oraz Instytut Psychologii KUL zapraszają do udziału w Seminarium z antropologii porównawczej. W roku akademickim 2024/25 tematem przewodnim jest myślenie zdroworozsądkowe i ontologie potoczne ujęte z perspektywy kognitywistycznej i psychologicznej. Kolejne spotkanie odbędzie się 18 grudnia 2024 r. o godz. 17:00. Pan dr hab. Andrzej Łukasik (IF UMCS) wygłosi referat pt. Fizyka a doświadczenie potoczne.

Spotkanie odbędzie się online na platformie MS Teams.

ID SPOTKANIA: 373 881 719 23
Kod dostępu: mT3XX7vF

Link bezpośredni do spotkania

https://bit.ly/seminarium_antropologii_porownawczej

Abstrakt

Często można spotkać się z twierdzeniem, że obraz świata według pojęć fizyki klasycznej jest poglądowy i zgodny z doświadczeniem potocznym w przeciwieństwie do mechaniki kwantowej, której wiele rezultatów ma wybitnie kontrintuicyjny charakter i z punktu widzenie zdrowego rozsądku robi wrażenie paradoksalnych.

Okazuje się jednak, że nawet w odniesieniu do świata makroskopowego „fizyka potocznego doświadczenia” pozostaje w osobliwym opóźnieniu. Chociaż wszyscy uczyli się o prawach Newtona, to jednak poglądy większości ludzi na temat ruchu i grawitacji są dokładnie takie, jak w fizyce Arystotelesa, czyli całkowicie błędne. Do wniosku tego upoważnia mnie testowanie znajomości podstaw fizyki (także klasycznej) na tysiącach studentów podczas niemal czterdziestoletniego doświadczenia w wykładaniu podstaw i filozoficznych zagadnień fizyki (i filozofii przyrody). Ponad 90% pytanych osób uważa, że aby ciało się poruszało musi być popychane, że ciała cięższe spadają szybciej niż lżejsze, że na stacji kosmicznej panuje stan nieważkości, ponieważ nie ma tam grawitacji, a w pojęciu siły działającej na odległość nikt nie dostrzega żadnej tajemnicy. To pierwsza część referatu – fizyka potocznego doświadczenia zatrzymała się na wyobrażeniach o ruchu ciał sprzed dwóch i pół tysiąca lat. „Jeżeli prawdą jest, że wznosimy obecnie nauce świątynie, to szkoda, że ludzie do nich nie wchodzą i nie mogą od wewnątrz zobaczyć piękna ich konstrukcji”. (Leon N. Cooper, Istota i struktura fizyki, s. 9).

W części drugiej referatu zwracam uwagę na dezinterpretację niektórych praw fizyki w popkulturze, w szczególności w literaturze i wielu filmach science-fiction, co przyczynia się do upowszechnienia fałszywego obrazu świata. Typowymi przykładami są wybuchy w przestrzeni kosmicznej – słyszymy dźwięk, chociaż w próżni nie ma żadnego ośrodka, który przenosiłby drgania, widzimy światła laserów (chociaż z boku światło jest niewidzialne), możemy na statku kosmicznym mieć grawitację „na zawołanie” (chociaż nie ma ruchu obrotowego) a na Marsie można chodzić podobnie jak na Ziemi (chociaż grawitacja jest tam trzy razy mniejsza).