książka

Ontologia. Materializm i jego granice – Marek Łagosz

 

Zamiarem moim jest przedstawienie książki, która byłaby pracą koncepcyjną, pogłębioną analizą wchodzącą w środek niektórych ważnych problemów ontologicznych oraz względnie całościową interpretacją bytu realnego, a jednocześnie – mogłaby służyć jako swoisty przewodnik wprowadzający w podstawowe zagadnienia ontologii. Podejmowane tu problemy nie wyczerpują – rzecz jasna – wszystkich ważnych zagadnień ontologicznych (chociaż większości chyba „dotykają”); z pewnością jednak są to problemy – jak na filozofię pierwszą przystało – fundamentalne.

Podjęte tu rozważania są próbami zarysowania w miarę spójnej koncepcji rzeczywistości. I chociaż wiele tez stawiam w tej książce kategorycznie, to celem moim nie jest podanie gotowych rozwiązań, lecz zainicjowanie filozoficznej dyskusji.

W obliczu naukowych niepewności związanych ze współczesnym pojęciem materii, a także – granic pojmowalności świata materialnego, do jakich dotarliśmy w tej książce, może nasunąć się myśl, że jednak „światłość w ciemności świeci”.

 [Autor]

„(…) jest to praca na wskroś autorska; przedstawia wypracowany przez lata i opracowany w szczegółowych zakresach w wielu wcześniejszych publikacjach własny pogląd Autora na ontologię – zarówno w sensie koncepcji, jak i w sensie metodologii”.

„Zwarty autorski wykład ontologii jest we współczesnej filozofii zjawiskiem rzadkim i cennym”.

[Z recenzji prof. dra hab. Roberta Piłata]

„Samodzielność poszukiwań ontologicznych stanowi też miarę dojrzałości naukowej, talentu i osobistej odwagi. Niewiele jest książek współczesnych o podobnym rozmachu tematycznym, spełniających zarazem warunki literatury akademickiej, a zawierających oryginalne przesłanie i zmysł syntetyczny”.

„Wydaje się pewne, że (…) książka spotka się z zainteresowaniem i zapewne z rozmaitymi ocenami zarówno w środowisku filozoficznym, jak i w szerszym gronie czytelniczym. O tym decyduje materia sporów ontologicznych właśnie”.

[Z recenzji prof. dra hab. Józefa Lipca]

Profesor Marek Łagosz pracuje w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie kieruje Zakładem Ontologii i Filozofii Przyrody. Dotychczas opublikował pięć książek: Znaczenie i prawda. Rozważania o Fregowskiej semantyce zdań(Wrocław 2000), Brzytwa Ockhama a wykazywanie nieistnienia (Wrocław 2002), Realność czasu (2007), Marks. Praca i czas. Wartość czasu w ekonomii i moralności (Warszawa 2012), O świadomości. Fenomenologia zjawisk umysłowych (Kęty 2016). Autor licznych publikacji m. in. w „Filozofii Nauki”, „Kwartalniku Filozoficznym”, „Przeglądzie Filozoficznym – Nowej Serii”, „Ruchu Filozoficznym”, „Principiach”, „Filozofii i nauce. Studiach filozoficznych i interdyscyplinarnych” oraz „Studia Philosophica Wratislaviensia”. Interesuje się ontologią, epistemologią, filozofią nauki, filozofią analityczną, filozofią Karola Marksa oraz fenomenologią. Jest przewodniczącym Okręgowego Komitetu Olimpiady Filozoficznej we Wrocławiu.

  • Autor: Marek Łagosz
  • Wydawnictwo Universitas, Kraków
  • ISBN: 97883-242-3534-6
  • Liczba stron: 396

 

Spis treści

Wstęp. Filozofia pierwsza. Kategorie, zasady, stanowiska

  1. Byt i istnienie jako problem ontologiczny
  • 1.1. Byt jako transcendentale
  • 1.2. Pierwsze zasady bytu
  • 1.2.1. Zasada tożsamości
  • 1.2.2. Zasada niesprzeczności
  • 1.2.2.1. Dialektyczny punkt widzenia
  • 1.2.3. Zasada wyłączonego środka
  • 1.2.4. Zasada Parmenidesa vel zasada podwójnego przeczenia
  • 1.2.5. Zasada racji dostatecznej
  • 1.2.6. Zasada zachowania bytu
  • 1.3. Czy istnienie jest „realnym orzecznikiem”?
  • 1.3.1. Definicje i kryteria istnienia

 

  1. Realne/nierealne jako problem ontologiczny
  • 2.1. Powszechniki, czyli spor o uniwersalia
  • 2.2. Możliwości
  • 2.2.1. Światy możliwe
  • 2.3. Negatywy

 

  1. Zmienne/stałe jako problem ontologiczny
  • 3.1. Zmienność jako atrybut bytu
  • 3.2. Czasowe/aczasowe
  • 3.2.1. Ruch jako „substrat” czasu
  • 3.2.2. Własności czasu i ich natura
  • 3.2.3. Problem aczasowości
  • 3.3. Przyczynowość jako motor zmian
  • 3.3.1. Przynależność przyczyny i skutku do określonej kategorii ontologicznej
  • 3.3.2. Problem (nie)jednoznaczności związku przyczynowego
  • 3.3.3. Przyczynowość a następstwo czasowe
  • 3.3.4. Nieprzyczynowe formy determinacji

 

  1. Materialne/idealne jako problem ontologiczny
  • 4.1. Materializm i jego antagoniści
  • 4.1.1. Materializm redukcyjny i nieredukcyjny. Mechanicyzm
  • 4.1.2. Materializm a idealizm
  • 4.1.3. Materializm w ontologii bytu społecznego („materializm historyczny”)
  • 4.1.4. Materializm a stanowiska pokrewne
  • 4.2. Materia
  • 4.2.1. Definicje materii
  • 4.2.2. Materia a emergencja
  • 4.2.3. Teleologia a teleonomia bytu materialnego
  • 4.2.4. Teleonomia i ewolucja biologiczna
  • 4.2.5. Teleonomiczność psychiki
  • 4.3. Konsekwencje praktyczne materializmu

 

  1. Proste/złożone jako problem ontologiczny
  • 5.1. Niezmienność
  • 5.2. Odwieczność i problem wzajemnego oddziaływania
  • 5.3. Nierozciągłość
  • 5.4. Słaba określoność
  • 5.5. Do czego potrzebne są nam elementaria?

 

  1. Ciągłe/dyskretne jako problem ontologiczny
  • 6.1. Matematyczna definicja ciągłości – interpretacja ontologiczna
  • 6.2. Nauki przyrodnicze i świadectwo empiryczne
  • 6.3. Paradygmat Parmenidejski
  • 6.4. Ciągłość a oddziaływanie wzajemne
  • 6.5. Ciągłość a jedność

 

  1. Skończone/nieskończone jako problem ontologiczny
  • 7.1. Nieskończoność przestrzenna wszechświata. Próba interpretacji
  • 7.2. Problem (nie)skończoności czasowej wszechświata
  • 7.3. Nieskończenie małe

 

  1. Świadome/nieświadome jako problem ontologiczny
  • 8.1. Świadomość jako zjawisko – perspektywa fenomenologiczna
  • 8.2. Świadomość – jej odmiany i własności
  • 8.3. Problem psychofizyczny
  • 8.4. Epifenomenalizm
  • 8.5. Świadomość z perspektywy kosmologicznej i ogólnoontologicznej
  • 8.5.1. Świadomość naturalna i supranaturalna
  • 8.5.2. Świadomość a komunikacja
  • 8.6. Świadomość a wartość. Wartość świadomości

 

  1. Dobro/zło (powinność) jako problem ontologiczny
  • 9.1. Ontologia etyki
  • 9.2. Byt a powinność
  • 9.3. Moralność a wiedza
  • 9.4. Wartości a potrzeby

 

Zakończenie

Bibliografia

Indeks nazwisk

Ontology. Materialism and its limits

 

 

Print Friendly, PDF & Email
Zapraszam na

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.