Platonizm w metafizyce / ontologii. Źródła, dzieje, aktualność, krytyka

Platonizm jest jedną z najważniejszych prób rozumienia rzeczywistości, która została  ugruntowana w swoich historycznych interpretacjach i przeobraże­niach, ale też jako jedno z podstawowych stanowisk wyjaśniających naturę i istnienie świata, podtrzymywanych aktualnie w filozofii oraz na jej styku z naukami szczegółowymi.

Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach zaprasza na konferencję, która odbędzie się w Katowicach oraz online.

Konferencja w skrócie:

  • Data: 2-3 czerwca 2022 r.
  • Miejsce: Katowice, ul. Bankowa 8 i online (aplikacja Teams)
  • Kontakt: platonizm@wszop.edu.pl

Problematyka konferencji

Platonizm jest jedną z najważniejszych prób rozumienia rzeczywistości, która została  ugruntowana w swoich historycznych interpretacjach i przeobraże­niach, ale też jako jedno z podstawowych stanowisk wyjaśniających naturę i istnienie świata, podtrzymywanych aktualnie w filozofii oraz na jej styku z naukami szczegółowymi.

Platonizm w sensie historycznym może oznaczać po pierwsze filozofię samego Platona, po drugie doktrynę platoników, czyli myślicieli, którzy kontynuowali, rozwijali i interpretowali filozofię twórcy Akademii. Warto wspomnieć o współczesnych Platonowi i późniejszych akademikach, jak Eudoksos z Knidos, Speuzyp, Ksenokrates czy Euklides, a dalej przede wszystkim o neoplatonikach doby starożytnej (Plotyn, Porfiriusz, Jamblich, Proklos), myślicielach wczesnego chrześcijaństwa (Orygenes, Grzegorz z Nyssy, Pseudo-Dionizy Areopagita, Augustyn, Eriugena), renesansowych neoplatończykach (Ficino, Pico della Mirandola) czy platonikach z Cambridge (Cudworth, More).

W sensie systematycznym platonizm oznacza po pierwsze pewne stanowisko sformułowane już w tzw. „sporze o uniwersalia”, które mówiąc najogólniej stanowi realizm pojęciowy (ante rem) i w tym sensie jest przede wszystkim rozwijany w filozofii matematyki i logiki (Frege, Gödel, Maddy), ale też wśród filozofujących fizyków (Weizsäcker, Penrose) i w ramach różnych interpretacji podnoszących kwestię zależności czy nawet wtórności  przedmiotów fizycznych w stosunku do obiektów, struktur czy praw niefizycznych oraz kwestię matematyczności przyrody. Współczesny platonizm może się znacząco różnić od filozofii Platona, zarówno pod względem sposobów istnienia obiektów abstrakcyjnych (transcendentny, immanentny, mentalny, obiektowy, strukturalny), jak i tego, co można do nich zaliczyć (istoty, własności, relacje, obiekty matematyczne, logiczne, typy, zdania, zbiory, wartości logiczne, teorie naukowe, światy możliwe, a nawet postaci fikcyjne).

Po drugie może też oznaczać nurt filozoficzny czy tendencję lub zespół tendencji, którym można przypisywać takie cechy jak przewaga formy oraz ducha nad materią, umysłu czy duszy nad ciałem, jednego nad wielością, stałości nad zmiennością, a priori nad a posteriori, obiektywizmu nad subiektywizmem, uniwersalizmu nad relatywizmem, poznawalności nad sceptycyzmem. Po trzecie wreszcie platonizm oznacza bardziej lub mniej wyraźne nawiązania i wątki platońskie w różnych szkołach i u poszczególnych filozofów, jak szkoła marburska (Cohen, Natorp), Husserl, Whitehead, a nawet można mówić o platonizmie Arystotelesa, Tomasza z Akwinu czy Heideggera.

W sensie historycznym Platon nie musiał być zwolennikiem platonizmu – sam zresztą skrytykował platonizm „miłośników idei” SofiścieParmenidesie, a w sensie systematycznym nie musiał przedstawić najbardziej spójnej lub uzasadnionej wersji platonizmu. Można też odrzucać Platonizm (poglądy samego Platona) czy neoplatonizm, a być w jakimś sensie platonikiem (Arystoteles).  W historii i współcześnie spotykamy też różne polemiki z określonymi wersjami platonizmu (Natorp) czy w ogóle z platonizmem jako takim (nominaliści, Hume).

Z pewnością w metafizyce najczęściej dyskutowaną w dziejach a także aktualną propozycją platonizmu jest tzw. „teoria idei”, uzupełniana przez „teorię pryncypiów”, głównie za sprawą szkoły tybingeńskiej (Gaiser, Krämer, Szlezák). Teorie te są podstawą wyjaśniania natury i struktury rzeczywistości, a dalej obiektywności jej poznawania, a także obiektywnego obowiązywania wartości, zasad logicznych czy matematycznych, a w teologii mogą tłumaczyć naturę i myśli („Boży konceptualizm”) Absolutu.

W ontologii często dyskutowaną kwestią jest najważniejszy sens bycia, czy jest nim istnienie, istota, tożsamość, prawda. Spór zasadniczo nierozstrzygnięty w ogóle, ale też w stosunku do platonizmu, jak i samej filozofii Platona. W przypadku tej ostatniej zasadniczy sens bycia był również utożsamiany z obecnością, byciem czysto logicznym czy nieobiektowym.

Założenia konferencji

Konferencja ma na celu pokazanie historycznej i aktualnej ważności platonizmu w obrębie metafizyki i ontologii, jego różne odczytania opierające się schematycznym czy podręcznikowym ujęciom, jak również jego krytykę i polemiki. Chcemy przyjrzeć się źródłom (przedplatońskim oraz filozofii samego Platona) platonizmu, jego historycznym postaciom i interpretacjom oraz aktualności i krytyce na gruncie metafizyki i ontologii, ale też filozofii matematyki i filozofii przyrody.

Chcemy by konferencja była spotkaniem i wymianą myśli. Nad kwestią, wydaje się, ciągle żywą i istotną, nad tym – mówiąc metaforycznie – co jest „sercem” rzeczywistości, w której żyjemy i którą sami stanowimy. Chcemy w gronie specjalistów poznać i przedyskutować rezultaty badań nad rzeczywistością w kontekście platonizmu, spojrzeć na dzisiejszą myśl z perspektywy platonizmu i na platonizm z perspektywy współczesności.

Konferencja w każdym z dwóch dni podzielona jest na część referatów oraz panel dyskusyjny. Po każdym referacie (20 min.) są przewidziane pytania i dyskusja (10 min.). Panel dyskusyjny kończący każdy dzień konferencji ogniskuje się wokół wybranych tematów (powiązanych z referatami) i stanowi otwartą wymianę myśli, nad ramami której czuwa moderator dyskusji.

Konferencja odbywa się równocześnie fizycznie we WSZOP przy ul. Bankowej 8 w Katowicach, jak i online za pomocą programu Teams. Udział w konferencji może być czynny (referat wraz z publikacją lub sam referat) oraz bierny (z możliwością publikacji).


Program

I dzień / 2.06.2022 (czwartek)

Abstrakty

  • 9:00-9:15 Rozpoczęcie
  • 9:15-10:00 dr hab. Bogdan Dembiński (stacjonarnie) Teoria idei w perspektywie nauki greckiej
  • 10:00-10:30 dr hab. Anna Lemańska (online) Matematyczność przyrody a platonizm matematyczny / abstrakt ›
  • 10:30-11:00 dr hab. Zbigniew Król (stacjonarnie) – Rola i aktualność platonizmu w matematyce i nauce / abstrakt ›
  • 11:00-11:30 dr. hab. Wojciech Piotr Grygiel (stacjonarnie) – Elementy platońskie w filozofii fizyki Alberta Einsteina
  • 11:30-12:00 dr hab. Zbigniew Danek (online) – Platońska idea – wizualna obecność Bytu /abstrakt ›
  • 12:00-12:30 dr hab. Wiesława Sajdek (stacjonarnie) – Idea Dobra w „Rzeczpospolitej” Platona jako zasada ontologiczna
  • 12:30-13:00 dr Dydak K. Rycyk OFM (stacjonarnie) – Czy Platon używa terminów eidosidea zamiennie? Kilka uwag nt. etymologii i kontekstów stosowania terminów eidos oraz idea u Platona i u jego poprzedników abstrakt ›
  • 14:00-14:30 dr hab. Janusz Kaczmarek (stacjonarnie) –Idee, Atrybuty – versus – Obiekty iTropy / abstrakt ›
  • 14:30-15:00 dr hab. Gabriela Besler (online) – Gottloba Fregego rozwój koncepcji myśli w latach 1879-1925. Czy Frege był platonistą?abstrakt ›
  • 15:00-15:30 dr Anna Musioł (stacjonarnie) – Apologeci badeńskiej i marburskiej szkoły neokantyzmu wobec ontologiczno-metafizycznego stanowiska Platona / abstrakt ›
  • 15:30-16:00 dr Alicja Pietras (stacjonarnie) –Platonizm w ontologii Nicolaia Hartmanna
  • 16:00-16:30 dr Rafał Katamay (stacjonarnie) – Byt jako istota w filozofii Platona
  • 16:30-17:00 mgr Michał Łukasz Borkowski (stacjonarnie) – Nieśmiały duch platonizmu – Heideggerowskie wskrzeszanie prawdy / abstrakt ›
  • 17:15-18:15 Panel dyskusyjny 1 (prowadzi dr Rafał Katamay) – Status obiektów abstrakcyjnych w platonizmie: mentalny, immanentny czy transcendentny

II dzień / 3.06.2022 (piątek)

Abstrakty

  • 9:15-10:00 prof. dr hab.Janina Gajda (online) – Platon – prekursor nowożytnego racjonalizmu?
  • 10:00-10:30dr hab. Przemysław Paczkowski (online) – Style filozoficznego myślenia w antyku: Platon i Arystoteles / abstrakt ›
  • 10:30-11:00dr hab. Bogusław Paź (stacjonarnie) – Platonizm w metafizyce i ontologii N. Malebranche’a
  • 11:00-11:30 dr hab. Tadeusz Bartoś (online) – Platonizm jako produkt / abstrakt ›
  • 11:30-12:00 dr Marek Błaszczyk (online) –Spór o platonizm abstrakt ›
  • 12:00-12:30 dr Andrzej Serafin(stacjonarnie) – Platon Hegla w zapiskach polskich słuchaczy wykładów z historii filozofii 1823-24 i 1824-25 / abstrakt ›
  • 12:30-13:00dr Łukasz Pikuła (online) – Metafizyczny przewrót. Problem władzy w filozofii państwa u Platona
  • 14:00-14:30 dr Agnieszka Woszczyk (stacjonarnie) – Status duszy indywidualnej w metafizyce Plotyna / abstrakt ›
  • 14:30-15:00 dr Janusz Kucharzyk (stacjonarnie) – Platonizm w średniowieczu
  • 15:00-15:30 Julian Piotr Maciejewski (stacjonarnie) – Teoria idei świętego Bonawentury / abstrakt ›
  • 15:30-16:00 dr Łukasz Perlikowski (stacjonarnie) – Metafizyka platońska w interpretacji Carla Gustava Junga
  • 16:00-16:30 mgr Adriana Simoncelli (online) – Platońska ontologia płci i tożsamości / abstrakt ›
  • 16:30-17:00 mgr Justyna Horbowska (online) – Kwestia duszy w późnym neoplatonizmie abstrakt ›
  • 17:15-18:15 Panel dyskusyjny 2 (prowadzi dr Janusz Kucharczyk) – Znaczenie Platona i platonizmu w dziejach filozofii
  • 18:15-18:20 Zakończenie konferencji


Print Friendly, PDF & Email
Zapraszam na

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.