Ptaki w kulturze człowieka – od mitów i sztuki do nauki – Zbigniew Pietrzak

Oddział Wrocławski Polskiego Towarzystwa Filozoficznego ma przyjemność zaprosić na wykład dra Zbigniewa Pietrzaka pt. Ptaki w kulturze człowieka – od mitów i sztuki do nauki.

• Wykład odbędzie się 18 maja 2021 między 16.30 a 18:30 na platformie Zoom
• Join Zoom Meeting
• https://zoom.us/j/91386518702?pwd=VUF3ZzlhbDgzTEZRTkhCUTBKQmYrUT09
• Meeting ID: 913 8651 8702
• Passcode: 4Hpi1d

Abstrakt wystąpienia

Ptaki urzekały ludzi „od zawsze”. I choć przejawy fascynacji nimi zmieniały się, można bez popadania w przesadę uznać, iż są one nadal nie tylko obiektem adoracji w różnych kulturach, ale także, szczególnie w ostatnich latach, obiektem coraz bardziej konceptualnie wyrafinowanych naukowych badań. W niniejszych rozważaniach Zbigniew Pietrzak przedstawi owe długotrwałe związki między ludźmi a ptakami, związki, które ujawniają się już w archaicznych mitach, w religii, w sztuce, a współcześnie w wielu dyscyplinach naukowych. Oczywiście, należy zaznaczyć, iż nie tylko ptaki poruszają emocje, wyobraźnię i intelekt człowieka – można nawet pokusić się o stwierdzenie, że w wielu religiach, na przykład w chrześcijaństwie, większą symboliczną rolę odgrywają ryby, gady (węże) lub ssaki („baranek”). Jednakże, moim zdaniem, to ptaki pełnią najbardziej uniwersalną funkcję w kulturze człowieka i są obecne praktycznie we wszystkich ideach konstytuujących ludzkie myślenie i działanie.

Postrzeganie ptaków i naszych relacji z nimi jest wieloaspektowe; wręcz trywialnym byłoby stwierdzenie, że ptaki fascynują ludzi tylko ze względu na zdolność latania. Nasze zainteresowanie wypływa przecież także z ich biologii i ekologii (kunszt budowy gniazd, wielobarwne jaja), z behawioru (śpiew czy „tańce” – szczególnie w okresie godowym) oraz z ich cyklicznych, tajemniczych wędrówek. Ma ono również wymiar estetyczny. Wiele osób interesujących się ptakami przyznaje, iż ten pozabiologiczny, pozaekologiczny aspekt inspirował ich do obserwacji ptaków. Miał szczególne znaczenie emocjonalne i poznawcze. Barwna i złożona ptasia ornamentyka nie jest wyjątkowa w świecie zwierząt, owady, płazy i gady są równie kolorowe. Jednak w połączeniu z godowym śpiewem i godowymi tańcami, w połączeniu z otaczającym środowiskiem – upierzenie ptaków wywołuje poczucie jakiejś harmonii i „spójności” estetycznej z otaczającą przyrodą. Badanie relacji jakie powstają między ludźmi i ptakami, badanie biologii ptaków, ale także estetycznych doznań jakie towarzyszą człowiekowi w kontakcie z ptakami sprawiają, że są to zagadnienia wieloaspektowe. Wpisują się one w zainteresowania filozofii przyrody, antropologii, estetyki. Ostatnio także etyki.

Dr Zbigniew Pietrzak jest pracownikiem Zakładu Ontologii i Filozofii Przyrody Instytutu Filozofii Uniwersytetu Wrocławskiego. Z wykształcenia także leśnikiem i inżynierem środowiska. W badaniach filozoficznych zajmuje się filozofią (ontologią) przyrody, filozofią i historią nauk przyrodniczych, epistemologią. Z zamiłowania (praktykujący) ornitolog terenowy, zajmujący się relacjami między ludźmi a ptakami oraz dziejami ornitologii jako nauki przyrodniczej. Z racji wykształcenia interesuje się również wpływem człowieka na środowisko.