Zapomniany geniusz fizyki. Rzecz o Marianie Smoluchowskim

Zapomniany geniusz fizyki, rzecz o Marianie Smoluchowskim to książka popularnonaukowa, której celem jest przybliżenie szerszemu kręgowi czytelników postaci wybitnego fizyka i filozofa. Znalazło się w niej wiele wątków biograficznych – wykorzystano między innymi materiały wspomnieniowe opisujące Smoluchowskiego jako pedagoga, naukowca, alpinistę i ojca rodziny, które dość licznie publikowano po nieoczekiwanej śmierci fizyka. Autor prezentuje zasługi polskiego fizyka dla rozwoju nauki i jego rolę w dowodzeniu teorii atomistycznej poprzez udział w badaniach nad ruchami Browna, wyjaśnia też teorię użyteczności Smoluchowskiego i przypomina jego osiągnięcia dotyczące zarówno opracowania równania ciągłości stosowanych, jak i teorii procesów stochastycznych. W ostatnich latach życia Smoluchowski wiele uwagi poświęcił problemowi przypadkowości. W książce omówiono jego badania, które legły u podstaw nowego działu matematyki – fizyki statystycznej. Uczony uważany jest za twórcę dyscypliny zajmującej się zastosowaniem rachunku prawdopodobieństwa w badaniach w fizyce, cenny okazał się także jego wkład w rozwój filozofii nauki i filozofii przyrody.

„Należy zawsze witać z uznaniem pojawienie się kolejnej pozycji prezentującej zasłużoną dla kultury polskiej osobę. W książce spotykamy wybitnego fizyka i filozofa, dostrzegamy również wrażliwego ojca i męża, autora dzieł malarskich, prekursora alpinistyki i oddanego popularyzatora nauki. Z pracy przebija poparte stosowną argumentacją przekonanie, że gdyby Smoluchowski nie zmarł przedwcześnie, mógł na początku XX wieku otrzymać Nagrodę Nobla z fizyki. Oprócz walorów popularyzatorskich należy zauważyć wykorzystanie blisko dwustu częściowo po raz pierwszy publikowanych reprodukcji fotografii oraz dokumentów archiwalnych związanych z różnymi aspektami życia Smoluchowskiego. Szczególne wrażenie wywołują zwłaszcza jego zdjęcia rodzinne, w tym z dzieciństwa i wczesnej młodości”.

Dr hab. Jacek Rodzeń, prof. UJK

Jan Grzanka uzyskał tytuł doktora na Wydziale Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Jest członkiem Pomorskiego Towarzystwa Filozoficzno-Teologicznego i Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Szekspirowskiego oraz redaktorem naczelnym Universitas Gedanensis. W 2020 roku ukazała się jego książka Między fizyką a filozofią. Filozofia przyrody a filozofia fizyki w pismach Mariana Smoluchowskiego.

Spis treści

• Wstęp
• I Przypadek
• II Przyczynowość
• III Propedeutyka fizyki
• IV Nobel
• V Spór o atomy
• VI Ruchy Browna
• VII Einstein – Smoluchowski – Sutherland
• VIII Młodość i rodzina
• IX Alpinista
• X Cytowania
• XI Naukowiec
• XII Arystoteles
• XIII Filozofia
• XIV Piękno w fizyce
• XV Użyteczność
• XVI Materializm
• XVII Profesor
• XVIII Filozofia fizyki
• XIX Dzieci
• XX Upamiętnienie
• Aneks. Lista opublikowanych prac Mariana Smoluchowskiego
• Zakończenie
• Wernisaż – potężna, wieczna przyroda…
• Podziękowania
• Wykaz ilustracji
• Bibliografia
• Indeks osób

Między fizyką a filozofią. Filozofia przyrody i filozofia fizyki w pismach Mariana Smoluchowskiego – Jan Grzanka

https://www.filozofiaprzyrody.pl/miedzy-fizyka-a-filozofia-filozofia-przyrody-i-filozofia-fizyki-w-pismach-mariana-smoluchowskiego-jan-grzanka/

Wydawnictwo UNIVERSITAS